People’s Spring
အာဏာသိမ်းစစ်ကောင်စီအတွက် နျူကလီးယား ဓာတ်အားပေးစက်ရုံတည်ဆောက်ပေးဖို့ ရုရှားက သဘောတူခဲ့တာဟာဒေသတွင်းနိုင်ငံတွေအတွက် ထင်ထားတာထက်ပိုပြီးနက်ရှိုင်းတဲ့ခြိမ်းခြောက်မှုတွေရှိလာနိုင်တယ်လို့ The Diplomatက ဖော်ပြခဲ့ပါတယ်။
ရုရှားဟာ နျူကလီးယား စွမ်းအင် နည်းပညာကို နိုင်ငံရဲ့ ဩဇာဖြန့်ကျက်ရေး ရည်မှန်းချက်အတွက် အသုံးချစရာမက်လုံးတစ်ခုအဖြစ်အသုံးပြုလေ့ ရှိပါတယ်။ ရုရှားရဲ့ Rosatom ကုမ္ပဏီနဲ့ စစ်ကောင်စီ အာဏာပိုင်တွေကြား မြန်မာနိုင်ငံမှာ နျူကလီးယား ဓာတ်အားပေးစက်ရုံ တည်ဆောက်ပေးရေး စာချုပ် ချုပ်ဆိုမှုဟာ မြန်မာ့ အိမ်နီးချင်းတွေထက် အပေါ်ယံ အဆင့်လောက်ထက်မက အများကြီး ပိုစိုးရိမ်သင့်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
ရုရှားဟာ စစ်အာဏာရှင်တွေကို ပေါ်ပေါ်ထင်ထင်နဲ့ အတိအလင်း ထောက်ပံ့နေတဲ့နိုင်ငံဖြစ်ပါတယ်။ အရပ်သားပစ်မှတ်တွေကိုပါမချန်ဘဲ ရက်ရက်စက်စက် ဗုံးကြဲ တိုက်ခိုက်နေတဲ့ စစ်ဆင်ရေးတွေအတွက် စစ်ကောင်စီဟာ ရုရှားရဲ့ စစ်လက်နက်တွေနဲ့ လေယာဉ်တွေကို အသုံးပြုနေပါတယ်။
Public Service Announcement
မြန်မာ နဲ့ ရုရှားကြားနျူကလီးယားနည်းပညာဆိုင်ရာပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုတွေဆိုတာက အသစ်အဆန်းတော့ မဟုတ်ပါဘူး။ ၂၀၀၇ ခုနှစ်တုန်းကလည်းနျူကလီးယားနည်းပညာဖလှယ်ရေးဆိုင်ရာ ပထမဆုံး သဘောတူညီမှု တစ်ခုကို ရုရှားနဲ့ မြန်မာတို့ကြား လက်မှတ်ရေးထိုးနိုင်ခဲ့ပါတယ်။
အခုနှစ်မှာတော့အာဏာသိမ်းစစ်ခေါင်းဆောင် မင်းအောင်လှိုင်ရဲ့ ရုရှားခရီးစဉ်အတွင်းမြန်မာအတွက်နျူကလီးယားဓာတ်အားပေးစက်ရုံ တည်ဆောက်ပေးရေး၊ ထားဝယ် အထူးစီးပွားရေးဇုန်မှာ ဆိပ်ကမ်းတစ်ခုနဲ့ ရေနံချက်စက် ဆောက်လုပ်နိုင်ရေးစတဲ့ အရေးပါတဲ့ သဘောတူညီမှုတွေ ရရှိလာခဲ့ပါတယ်။
စစ်ကောင်စီနဲ့ ထဲထဲဝင်ဝင် သဘောတူညီမှုတွေ ရယူလာတာနဲ့အမျှ Rosatomဟာ အာဏာသိမ်း စစ်တပ် ကျူးလွန်နေတဲ့ စစ်ရာဇဝတ်မှုတွေမှာပိုမို ထွေးလုံးယှက်နွယ် ပတ်သက်လာနေတယ်ဆိုတဲ့ သဘောပဲလို့ အကဲခတ်တွေက မှတ်ချက်ပေးထားပါတယ်။
Rosatomဟာစီးပွားရေးကိုသာဦးစားပေးပြီး နိုင်ငံရေးမှာ ဘက်မယိမ်း ရပ်တည်တဲ့ ပုံစံမျိုး ဟန်ဆောင်ပြသလေ့ ရှိပေမယ့် တကယ်တော့ ရုရှား အစိုးရရဲ့ လက်ကိုင်တုတ် သက်သက်သာ ဖြစ်ပါတယ်။ ယူကရိန်း စစ်ပွဲမှာ Rosatomရဲ့ ပတ်သက် ဆက်နွှယ်မှုတွေဟာ အပုပ်နံ့ထောင်းထောင်း ထလောက်အောင် ဆိုးယုတ်မှုတွေ ဖုံးလွှမ်းနေခဲ့ပါတယ်။၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ မတ်လကစလို့ ယူကရိန်းပိုင် ဇာပေါ့ရစ်ဇီရာနျူကလီးယားဓာတ်အားပေး စက်ရုံကို ရုရှားတပ်တွေက ထိန်းချုပ် သိမ်းပိုက်လိုက်ပါတယ်။အဲဒီနောက်စက်ရုံလည်ပတ်ရေးအတွက် Rosatomကရုရှားစစ်တပ်ကိုကူညီပေးခဲ့ပါတယ်။
ဥရောပတိုက်မှာ အကြီးမားဆုံး နျူကလီးယား ဓာတ်အားပေးစက်ရုံကြီးထဲမှာပိတ်မိနေတဲ့ ဝန်ထမ်းတွေကို ရုရှားစစ်သားတွေက နှိပ်စက်တာ၊ ရက်စက်တဲ့နည်းတွေနဲ့စုံစမ်းစစ်ဆေးတာ၊ အတင်းအကျပ် ခိုင်းစေတာတွေမှာ Rosatomရဲ့ စနက် မကင်းခဲ့ပါဘူး။ အဲဒီဖြစ်စဉ်တွေအတွင်း အနည်းဆုံး စက်ရုံဝန်ထမ်းတစ်ဦးဟာ ညှင်းပန်းနှိပ်စက်ရင်း လက်လွန်သွားလို့ အသက်ဆုံးရှုံးခဲ့ရပါတယ်။
Rosatomကိုင်တွယ်နေတဲ့နျူကလီးယား ဓာတ်အားပေး စက်ရုံကြီးမှာ လုံခြုံမှု စံနှုန်းပိုင်း လိုက်နာတာတွေ အားနည်းနိုင်ခြေ အထောက်အထား တချို့လည်း တွေ့ခဲ့ရပြီး အဲဒီကိစ္စနဲ့ ပတ်သက်လို့ နိုင်ငံတကာ အက်တမ်စွမ်းအင်အေဂျင်စီ (IAEA)က သတိပေးခဲ့ဖူးပါတယ်။
အစောပိုင်းမှာ ပြောခဲ့သလို Rosatomဟာ နိုင်ငံရေးအရ ကြားနေဝါဒကို လက်ကိုင်ပြုတဲ့ စွမ်းအင် ကုမ္ပဏီအဖြစ် ဟန်ဆောင်နေပေမယ့် ရုရှားအစိုးရရဲ့ မူဝါဒတွေကို တက်တက်ကြွကြွကူညီ အကောင်အထည် ဖော်ပေးနေတာ ဖြစ်သလို လူ့အခွင့်အရေး ချိုးဖောက်မှု ပြဿနာတွေနဲ့လည်းရှုပ်ထွေး ဆက်စပ်နေပါတယ်။
လူ့အခွင့်အရေး အဖွဲ့တွေက နိုင်ငံတကာ အစိုးရတွေ၊ ကုန်သွယ်ရေး သမဂ္ဂတွေ၊ နိုင်ငံတကာ အဖွဲ့အစည်းတွေ အနေနဲ့ Rosatomနဲ့ နျူကလီးယား နည်းပညာပိုင်ရာပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုတွေ မလုပ်ကြဖို့ တောင်းဆိုထားကြပါတယ်။
နျူကလီးယား စွမ်းအင်ဆိုတာ ထုတ်ယူသုံးစွဲရင် အကျိုးများသလောက်တာဝန်ယူမှု၊တာဝန်ခံမှုလည်း ကြီးကြီးမားမား လိုအပ်ပါတယ်။
Rosatomဟာ ကိုယ်တိုင်က လူ့အခွင့်အရေး ချိုးဖောက်မှု နာမည်ပျက်တွေ ရှိသလို စစ်ရာဇဝတ်မှုတွေကြောင့် အပုပ်သတင်းနဲ့ ကျော်ဇောတဲ့ စစ်ကောင်စီနဲ့ပါ လက်တွဲလာခြင်းဟာ အကောင်းမြင်စရာ အလားအလာတော့ မရှိပါဘူး။ နောက်ပြီး ယူကရိန်းမှာ Rosatomရဲ့ လုံခြုံရေး စည်းမျဉ်းနဲ့ ကျင့်ဝတ် လိုက်နာမှု အားနည်းချက်တွေကိုပါ ထည့်စဉ်းစားဖို့ လိုပါတယ်။
စစ်အာဏာရှင်ကနျူကလီးယားနည်းပညာနဲ့နီးစပ်လာတာဟာ ဘယ်ရှုထောင့်ကကြည့်ကြည့် ဒေသတွင်း လုံခြုံရေးအတွက်စိတ်အေးနိုင်စရာမရှိသလို လုံခြုံရေး ကဏ္ဍကနေချဉ်းကပ်ရင်လည်းမေးခွန်းထုတ်စရာတွေ ရှိနေတာကြောင့် Rosatomရဲ့ မြန်မာနိုင်ငံမှာ ခြေကုပ်ဝင်ယူမယ့် လမ်းကြောင်းဟာ အန္တရာယ်တွေ အများကြီး ရှိနိုင်တယ်လို့ The Diplomatကဖော်ပြသွားပါတယ်။
●The Diplomat သတင်းဌာနမှာ Oksana Pokalchuk, Sai Arkar, Aliona Kazanska တို့ရေးသားတဲ့ “Russia’s Nuclear ‘Diplomacy’: From Seizing a Nuclear Facility in Ukraine to Backing Myanmar’s Military Junta” ဆောင်းပါးကို ဆီလျော်အောင်ဘာသာပြန်ဖော်ပြထားတာဖြစ်ပါတယ် ။
