ထရမ့်ရဲ့ ထိပ်တန်းတရားရေးဌာန အရာရှိကြီး ၃ ဦး သက်တမ်းဝက် ရွေးကောက်ပွဲအပြီး ရာထူးမှ နုတ်ထွက်

— ဥဂ္ဂါ ရေးသားသည်။

ထရမ့်ရဲ့ နိုင်ငံရေး ပြိုင်ဘက်တွေကို စုံစမ်းဖို့ ရှေ့တန်းကနေ လှုပ်ရှားခဲ့ကြတဲ့ အမေရိကန် တရားရေးဌာန ထိပ်တန်း အရာရှိကြီး သုံးဦးဟာ ဒီမိုကရက်တွေ လွှတ်တော် ကြီးကြပ်ရေး အာဏာကို ပြန်လည် ရယူလာတဲ့ သက်တမ်းဝက် ရွေးကောက်ပွဲ အပြီး ရက်ပိုင်းအတွင်း တစ်ဦးပြီးတစ်ဦး ရာထူးကနေ ထွက်ခွာသွားကြပါပြီ။

ထရမ့်ရဲ့ နိုင်ငံရေးပြိုင်ဘက်တွေကို ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် စုံစမ်း စစ်ဆေးခဲ့တဲ့ အစီအစဉ်ကို ဦးဆောင်ခဲ့သူ အဆင့်မြင့် ဖက်ဒရယ် အစိုးရ ရှေ့နေ ဂျေဆန် ရက်ဒင်းကီညိုနက်စ် (Jason Reding Quiñones) အပါအဝင် အရေးပါတဲ့ စုံစမ်း စစ်ဆေးမှုတွေကို ကိုင်တွယ်ခဲ့ကြသူတွေ ဘာကြောင့် အခုလို အချိန်ကိုက် ထွက်ခွာသွားကြတာလဲ။

ဒီမိုကရက်တွေရဲ့ လွှတ်တော် စစ်ဆေးမှုတွေ မစတင်ခင် တရားရေးဌာနအတွင်း အရှုပ်အထွေးတွေကို ရှင်းလင်းနေတာလား၊ ဒါမှမဟုတ် ထရမ့်ရဲ့ နိုင်ငံရေး ပြိုင်ဘက်တွေကို တရားစွဲဖို့ ကြိုးပမ်းခဲ့တဲ့ စုံစမ်းရေး အစီအစဉ်တွေ အကောင်အထည် မပေါ်လာတဲ့နောက် အာဏာပိုင် အချင်းချင်း တာဝန်ခံမှုနဲ့ အပြောင်းအလဲတွေ ဖြစ်လာတာလား။ ဒီ ရာထူးစွန့်ခွာမှု သုံးခုရဲ့ နောက်ကွယ်မှာ အမေရိကန် တရားရေးဌာနရဲ့ အာဏာချိန်ခွင်လျှာ ဘယ်လို ပြောင်းလဲနေသလဲဆိုတာ စိတ်ဝင်စားစရာပါပဲ။

ကီညိုနက်စ်ဟာ ဖလော်ရီဒါပြည်နယ် တောင်ပိုင်းခရိုင်ရဲ့ အမေရိကန် အစိုးရရှေ့နေ ရာထူးကနေ နုတ်ထွက်ခဲ့တာ ဖြစ်ပြီး တရားရေးဌာနရဲ့ အကြီးတန်း ခေါင်းဆောင်ပိုင်းက ဖိအားပေးမှုကြောင့် ထွက်ခွာခဲ့ရတယ်လို့ အဲဒီကိစ္စနဲ့ နီးစပ်သူတွေက ပြောပါတယ်။

ထူးခြားတာက သူဟာ သမ္မတထရမ့် လိုလားခဲ့တဲ့ အငြင်းပွားဖွယ်ရာ စုံစမ်း စစ်ဆေးမှု တချို့ကို ဆက်လက် လုပ်ဆောင်ဖို့ ဆန္ဒရှိခဲ့သူ ဖြစ်ပေမဲ့ အခုလို ရာထူးကနေ ထွက်ခွာခဲ့ရတာ ဖြစ်ပါတယ်။

တရားရေးဌာနရဲ့ အမျိုးသား လုံခြုံရေးဌာနကို ဦးဆောင်ခဲ့တဲ့ ဂျွန် အိုင်ဇင်ဘတ် (John Eisenberg) ကလည်း သောကြာနေ့မှာ ရာထူးကနေ နုတ်ထွက်ကြောင်း ကြေညာခဲ့ပါတယ်။ အလားတူ တရားရေးဌာနရဲ့ နိုင်ငံသား အခွင့်အရေးဌာနကို ဦးဆောင်ခဲ့တဲ့ ဟာမစ် ဒစ်လွန် (Harmeet Dhillon) ကလည်း ကြာသပတေးနေ့မှာ သူမရဲ့ ရာထူးကနေ နုတ်ထွက်ခဲ့ပါတယ်။

တရားရေးဌာနအတွင်း အခုလို အရာရှိ အပြောင်းအလဲတွေ ဖြစ်လာမယ်ဆိုတာကို အကြောင်းရင်း အမျိုးမျိုးကြောင့် ရက်သတ္တပတ် အတော်ကြာကတည်းက ကြိုတင် မျှော်လင့်ထားခဲ့ကြတာပါ။

သက်တမ်းဝက် ရွေးကောက်ပွဲ ရလဒ်အရ ဖြစ်လာနိုင်တဲ့ နိုင်ငံရေး အခြေအနေကို မျှော်မှန်းထားကြတဲ့အတွက် အရာရှိတချို့ဟာ ဒုတိယအကြိမ် ထရမ့်အစိုးရ သက်တမ်းမှာ နောက်ထပ် နှစ်နှစ် ကျန်ရှိနေသေးပေမဲ့ အစိုးရ ရာထူးတွေကနေ ထွက်ပြီး ဝင်ငွေကောင်းတဲ့ ပုဂ္ဂလိက ဥပဒေလုပ်ငန်းတွေကို ပြန်လည် ဝင်ရောက် လုပ်ကိုင်ကြဖို့ မျှော်လင့်ထားကြပါတယ်။

အခုအခါ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီက လွှတ်တော်ရဲ့ ကြီးကြပ် စစ်ဆေးရေး အာဏာကို ရရှိလာပြီး စုံစမ်း စစ်ဆေးမှုတွေ စတင် လုပ်ဆောင်နိုင်တော့မယ့် အခြေအနေမှာ တရားရေးဌာနအတွင်းရှိ အငြင်းပွားဖွယ်ရာ လုပ်ဆောင်ချက်တွေကို အားတက်သရော လုပ်ဆောင်ခဲ့ကြတဲ့ အရာရှိတချို့ဟာ အစိုးရအတွက် အကျိုးထက် အန္တရာယ် ပိုဖြစ်စေနိုင်တဲ့ ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးတွေ ဖြစ်လာနိုင်တယ်လို့ တရားရေးဌာနရဲ့ အကြီးတန်း အရာရှိတချို့က ယူဆနေကြပါတယ်။

ရှေ့နေချုပ် တော့ဒ် ဘလန့်ချ် (Todd Blanche) ဟာလည်း တရားရေးဌာနအတွင်း အုပ်ချုပ်မှုနဲ့ ထိန်းချုပ်မှုတွေကို ပြန်လည် တည်ငြိမ်အောင် ကြိုးပမ်းနေပါတယ်။

ကီညိုနက်စ်နဲ့ ဒစ်လွန်တို့လို အရာရှိတချို့ဟာ အများပြည်သူ ရှေ့မှာ အကြီးအကျယ် ကြေညာခဲ့တဲ့ ကတိကဝတ်တွေကို လက်တွေ့ အကောင်အထည် မဖော်နိုင်ခဲ့တာကြောင့် ဌာနအတွင်း ပြဿနာတွေ ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့တယ်လို့ အရာရှိတချို့က ရှုမြင်ကြပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ သူတို့ နှစ်ဦး ရာထူးကနေ ထွက်ခွာသွားတာနဲ့ ဒီမိုကရက်တွေက သူတို့ရဲ့ လုပ်ဆောင်ချက်တွေကို စုံစမ်း စစ်ဆေးဖို့ စိတ်ဝင်စားမှု လျော့ကျသွားမယ်လို့တော့ မဆိုနိုင်ပါဘူး။ သူတို့ ရာထူးကနေ ထွက်သွားပြီး သည့်တိုင် ဒီမိုကရက်တွေဟာ ကီညိုနက်စ်နဲ့ ဒစ်လွန်တို့ရဲ့ လုပ်ဆောင်ချက်တွေကို ဆက်လက် စုံစမ်း စစ်ဆေးဖို့ စိတ်ဝင်စားနေကြဦးမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒီ ရာထူး အပြောင်းအလဲတွေဟာ ထရမ့်အစိုးရအတွက်လည်း အခက်အခဲတစ်ခု ဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်။ အကြောင်းကတော့ အရင်လို သူ့ စိတ်ကြိုက် အရာရှိအသစ်တွေကို အစားထိုး ခန့်အပ်ဖို့ ကြိုးစားတဲ့အခါ ဒီမိုကရက်တွေက အထက်လွှတ်တော်ကို ထိန်းချုပ်ထားမှာ ဖြစ်တဲ့အတွက် အတည်ပြု ခန့်အပ်ရေးမှာ အခက်အခဲတွေ ရှိလာနိုင်လို့ပါပဲ။

ဒါပေမဲ့ သမ္မတ အနေနဲ့တော့ သူ့ရဲ့ သက်တမ်း ကျန်ကာလအတွင်း အဲဒီ ရာထူးတွေကို တာဝန်ယူစေဖို့ ယာယီ ခေါင်းဆောင်တွေ ခန့်အပ်ထားနိုင်ပါတယ်။

ကီညိုနက်စ်ဟာ ထရမ့်ရဲ့ နိုင်ငံရေး ပြိုင်ဘက်တွေကို ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် စုံစမ်း စစ်ဆေးခဲ့တဲ့ “ကြီးမားသော ပူးပေါင်း ကြံစည်မှု” စုံစမ်းရေး (Grand Conspiracy Probe) ရဲ့ အဓိက ဦးဆောင်သူ ဖြစ်ပါတယ်။

ရှေ့နေချုပ် တော့ဒ် ဘလန့်ချ်က သောကြာနေ့မှာ လူမှုကွန်ရက်ပေါ်ကတစ်ဆင့် ကီညိုနက်စ်ရဲ့ ရာထူးမှ ထွက်ခွာမှုကို ကြေညာခဲ့ပြီး တရားရေးဌာန အနေနဲ့ သူ့ရဲ့ ဦးဆောင်မှုအတွက် ကျေးဇူးတင်ရှိကြောင်း ရေးသားခဲ့ပါတယ်။

ကီညိုနက်စ်ကို မိုင်ယာမီမှာ ရာထူးကနေ ဖယ်ရှားလိုက်ခြင်းဟာ ထရမ့်ရဲ့ နိုင်ငံရေး ရန်သူလို့ ယူဆခံထားရသူ အများအပြားကို ပစ်မှတ်ထားပြီး စုံစမ်း စစ်ဆေးဖို့ တရားရေးဌာနက ဆက်လက် ကြိုးပမ်းနေတဲ့ အစီအစဉ်ကြီးအတွက် နောက်ဆုံး ထိုးနှက်ချက်တစ်ခု ဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်။ အဲဒီ အစီအစဉ်ကို “ကြီးမားသော ပူးပေါင်း ကြံစည်မှု” လို့ ခေါ်ဆိုထားကြတာ ဖြစ်ပါတယ်။

သူ တာဝန်ယူခဲ့တဲ့ တစ်နှစ်တာ ကာလအတွင်း အထင်ရှားဆုံး လုပ်ဆောင်ချက်တစ်ခုကတော့ ကျူးဘား သမ္မတဟောင်း ရာအူးလ် ကက်စထရို (Raúl Castro) ကို ရာဇဝတ်မှုဆိုင်ရာ စွဲချက် တင်နိုင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီအမှုဟာ ၁၉၉၆ ခုနှစ်က မိုင်ယာမီ အခြေစိုက် ကျူးဘား ပြည်ပြေး အဖွဲ့ရဲ့ လေယာဉ်တွေ ပစ်ချခံခဲ့ရတဲ့ ဖြစ်ရပ်နဲ့ ဆက်စပ်နေပါတယ်။ ဒီအမှုမှာ ကက်စထရိုကို စွဲချက် တင်နိုင်ခဲ့ခြင်းဟာ ထရမ့်အစိုးရရဲ့ တရားရေးဌာနအတွက် အရေးပါတဲ့ လုပ်ဆောင်ချက်တစ်ခု ဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ သူ့ရဲ့ တခြား လုပ်ဆောင်ပုံ တချို့ကြောင့် တရားရေးဌာနရဲ့ အကြီးတန်း ခေါင်းဆောင်တွေနဲ့ ဆက်ဆံရေး အဆင်မပြေ ဖြစ်လာခဲ့ပါတယ်။

ကီညိုနက်စ်ဟာ ဖလော်ရီဒါပြည်နယ် ဖို့တ် ပီယာ့စ်မြို့မှာရှိတဲ့ ဂရင်းဂျူရီ (Grand Jury) ကို အသုံးပြုပြီး ထရမ့်နဲ့ သူ့ရဲ့ မဲဆွယ် စည်းရုံးရေးအဖွဲ့ကို ၂၀၁၆ ခုနှစ်ကနေ ၂၀၂၄ ခုနှစ်အတွင်း စုံစမ်း စစ်ဆေးခဲ့ကြတဲ့ အစိုးရ အရာရှိဟောင်းတွေကို ပြန်လည် စုံစမ်းဖို့ ကြိုးပမ်းခဲ့သူ ဖြစ်ပါတယ်။

သူဟာ အဲဒီ စုံစမ်း စစ်ဆေးမှုကနေ လအနည်းငယ်အတွင်း အမှုတစ်ခုကို တရားစွဲဆိုနိုင်တဲ့ အဆင့်အထိ ရောက်ရှိလာမယ်လို့ ကတိပြုခဲ့ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ သူ မျှော်မှန်းထားတဲ့ အစီအစဉ်တွေ လက်တွေ့ အကောင်အထည် မပေါ်လာတဲ့အခါ တရားရေးဌာနရဲ့ အကြီးတန်း အရာရှိတွေက သူ့ကို အပြစ်တင်ခဲ့ကြပါတယ်။

ထို့အပြင် ကီညိုနက်စ်ဟာ သူ တာဝန်ယူထားတဲ့ နယ်မြေ ပြင်ပကို မကြာခဏ ခရီးထွက်လေ့ ရှိပြီး အထူးသဖြင့် ဝါရှင်တန် ဒီစီကို မကြာခဏ သွားရောက်ခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီလို ခရီးသွားလာမှုတွေကလည်း သူ ကတိပေးထားခဲ့တဲ့ အမှုကြီးတစ်ခုကို အကောင်အထည် မဖော်နိုင်ခဲ့တာကို တရားရေးဌာန အကြီးတန်း အရာရှိတွေ ပိုမို သတိပြုမိစေခဲ့ပါတယ်။

သောကြာနေ့မှာ ဘလန့်ချ်က ကီညိုနက်စ် ရာထူးကနေ ထွက်ခွာကြောင်း ကြေညာလိုက်တဲ့အခါ မိုင်ယာမီမြို့ရှိ အမေရိကန် အစိုးရရှေ့နေရုံး အတွင်းက ဝန်ထမ်း အများအပြား အံ့အား သင့်ခဲ့ကြပါတယ်။

ကီညိုနက်စ်ဟာ အချိန်တိုအတွင်း အခုလို ရာထူး အခြေအနေ ပြောင်းလဲသွားမယ်ဆိုတာကို ရုံးအတွင်းက လူအများစု မသိရှိခဲ့ကြဘူးလို့ အဲဒီကိစ္စနဲ့ နီးစပ်သူတွေက ပြောပါတယ်။

ဒါကြောင့် ဒီ နုတ်ထွက်မှုတွေဟာ နိုဝင်ဘာ ရွေးကောက်ပွဲ ရလဒ်ရဲ့ ကနဦး အကျိုးသက်ရောက်မှုတွေလည်း အများကြီး ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။

ရွေးကောက်ပွဲ ပြီးဆုံးသွားပေမဲ့ ပိုအရေးကြီးတဲ့ နိုင်ငံရေး တိုက်ပွဲက အခုမှ စတော့မှာပါ။ ထရမ့်ရဲ့ နိုင်ငံရေး ရန်သူတွေကို လိုက်လံ စုံစမ်းခဲ့တဲ့ တရားရေး အရာရှိတွေ ကိုယ်တိုင် ဒီမိုကရက်တွေရဲ့ စစ်ဆေး မေးမြန်းမှုကို ရင်ဆိုင်လာရတော့မဲ့ အခြေအနေမှာ၊ အိမ်ဖြူတော်အတွက် သက်တမ်းဝက် ရွေးကောက်ပွဲရဲ့ ကြီးမားတဲ့ တကယ့် စိန်ခေါ်မှုတွေဟာ လာမယ့် လွှတ်တော် စစ်ဆေးမှုတွေမှာ ပေါ်လာဖို့ ရှိနေပါပြီ။

ကိုးကား — CNN