အမေရိကန် ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲ မတိုင်မီ ၆ ရက်အလို

— သီဟံ ရေးသားသည်။

အမေရိကန် ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲအတွက် ခြောက်ရက်သာ လိုတော့တဲ့အချိန်မှာ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီက လူထု သဘောထား စစ်တမ်းတွေမှာ ဦးဆောင်နေပြီး ထရမ့်နဲ့ အိုဘားမားတို့ကလည်း အရေးပါတဲ့ ပြည်နယ်တွေမှာ မဲဆွယ် စည်းရုံးမှုတွေ အရှိန်မြှင့် လုပ်ဆောင်နေကြပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အထက်လွှတ်တော် နေရာတချို့မှာ ဘယ်ပါတီ အနိုင်ရမလဲဆိုတာကတော့ အခုချိန်ထိ ခန့်မှန်းရ ခက်နေဆဲပါ။

Reuters နဲ့ Ipsos တို့ရဲ့ အောက်တိုဘာ ၂၂ ရက်ကနေ ၂၆ ရက်အထိ ကောက်ယူခဲ့တဲ့ လူထု သဘောထား စစ်တမ်းအရ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီကို ထောက်ခံသူ ၄၇ ရာခိုင်နှုန်း ရှိပြီး ရီပတ်ဘလစ်ကန်ပါတီကို ထောက်ခံသူကတော့ ၃၆ ရာခိုင်နှုန်းပဲ ရှိပါတယ်။ မဆုံးဖြတ်ရသေးတဲ့ မဲဆန္ဒရှင်တွေရဲ့ သဘောထားကိုပါ ထည့်တွက်လိုက်ရင် ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီက ၅၀ ရာခိုင်နှုန်း၊ ရီပတ်ဘလစ်ကန်ပါတီက ၄၁ ရာခိုင်နှုန်းနဲ့ ကိုးရာခိုင်နှုန်း အသာရနေပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ထရမ့်ရဲ့ သမ္မတအဖြစ် ထောက်ခံမှုနှုန်းက တစ်ရာခိုင်နှုန်း တိုးလာပေမဲ့ ၃၂ ရာခိုင်နှုန်းပဲ ရှိပါသေးတယ်။ အမေရိကန်ပြည်သူ ၇၃ ရာခိုင်နှုန်းကလည်း နေထိုင်မှုစရိတ် အခြေအနေ ပိုဆိုးလာနေတယ်လို့ ယူဆကြောင်း စစ်တမ်းမှာ ဖော်ပြထားပါတယ်။

တက္ကဆက်ပြည်နယ်မှာတော့ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီက ဂျိမ်းစ် တာလာရီကိုနဲ့ ရီပတ်ဘလစ်ကန်ပါတီက ကင် ပါက်စတန်တို့ရဲ့ အထက်လွှတ်တော် နေရာ ယှဉ်ပြိုင်မှုက အကြိတ်အနယ် ဖြစ်နေပါတယ်။ တက္ကဆက်ပြည်နယ်မှာ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီဟာ ၁၉၈၈ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း အထက်လွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲမှာ အနိုင်မရခဲ့ပေမဲ့ ဒီတစ်ကြိမ်မှာတော့ ပြိုင်ဆိုင်မှုက ပိုမို နီးစပ်လာပါတယ်။

Public Service Announcement

ထရမ့်ဟာ ပြီးခဲ့တဲ့ ခုနစ်ပတ်အတွင်း တက္ကဆက်ပြည်နယ်ကို လေးကြိမ်အထိ သွားရောက် မဲဆွယ်ခဲ့ပါတယ်။ အယ်လ်ဂျာဇီးရား သတင်းထောက် ဖီးလ် လာဗယ်လ်က ဒီအကြိမ်ရေဟာ ၂၀၂၄ ရွေးကောက်ပွဲ မတိုင်ခင် အလားတူ ကာလထက် နှစ်ဆ ပိုများတာကြောင့် ရီပတ်ဘလစ်ကန်ပါတီ အနေနဲ့ ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်အပေါ် စိုးရိမ်နေနိုင်ကြောင်း သုံးသပ်ထားပါတယ်။

တက္ကဆက်ပြည်နယ်မှာ ရီပတ်ဘလစ်ကန်ပါတီကို ထောက်ခံတဲ့သူတွေ ကြိုတင်မဲ ပေးထားမှု ပိုများတယ်လို့ ဒေသတွင်း သုံးသပ်ချက်တွေက ဖော်ပြထားပေမဲ့ တာလာရီကိုကတော့ ထရမ့်ကို မကျေနပ်တဲ့ ရီပတ်ဘလစ်ကန် မဲဆန္ဒရှင်တွေရဲ့ ထောက်ခံမှုကိုပါ ရယူဖို့ ကြိုးစားနေပါတယ်။ ကြိုတင်မဲ ပေးထားသူတွေဟာ ပါတီတစ်ခုတည်းက ကိုယ်စားလှယ်လောင်း အားလုံးကို မဲပေးကြမယ်လို့ တစ်ထစ်ချ ပြောလို့ မရဘူးလို့ လာဗယ်လ်က ဆိုပါတယ်။

မစ်ရှီဂန်ပြည်နယ်မှာလည်း ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီက အဘ်ဒူလ် အယ်လ်ဆယက်နဲ့ ရီပတ်ဘလစ်ကန်ပါတီက မိုက် ရော်ဂျာစ်တို့ အထက်လွှတ်တော် နေရာအတွက် အပြိုင်အဆိုင် ဖြစ်နေပါတယ်။ အယ်လ်ဆယက်ကို ထောက်ခံတဲ့ မိုက်ကယ် အလက်ဇန်းဒါးက သူဟာ အရင်က ရီပတ်ဘလစ်ကန်ပါတီကို အချိန်အတော်ကြာ ထောက်ခံခဲ့ပေမဲ့ နောက်ဆုံး ရွေးကောက်ပွဲ နှစ်ကြိမ်မှာ တစ်သီးပုဂ္ဂလအဖြစ် ရပ်တည်ခဲ့တယ်လို့ ပြောပါတယ်။ အခုတော့ ပါတီအလိုက် မဲပေးတာထက် ဘယ်သူက အလုပ်ကို အကောင်းဆုံး လုပ်နိုင်မလဲဆိုတာကို ကြည့်ပြီး မဲပေးတယ်လို့ သူက ဆိုပါတယ်။

ကန်ဆက်ပြည်နယ်မှာလည်း ၁၉၃၂ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီက အထက်လွှတ်တော် နေရာကို အနိုင်မရခဲ့ပေမဲ့ လက်ရှိ ရီပတ်ဘလစ်ကန် အထက်လွှတ်တော်အမတ် ရော်ဂျာ မာရှယ်ဟာ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီက အဒမ် ဟာမီလ်တန်နဲ့ အကြိတ်အနယ် ယှဉ်ပြိုင်နေရပါတယ်။ ဒီပြိုင်ဆိုင်မှုကြောင့် ထရမ့်နဲ့ ဒုတိယသမ္မတ ဂျေဒီ ဗန့်စ်တို့ဟာ ကန်ဆက်ပြည်နယ်ကို သွားရောက် မဲဆွယ်ခဲ့ကြပါတယ်။ Associated Press သတင်းဌာနရဲ့ ဖော်ပြချက်အရ ဒီပြည်နယ်က အထက်လွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲအတွက် ပါတီနှစ်ရပ်နဲ့ သူတို့ကို ထောက်ခံတဲ့ အဖွဲ့တွေဟာ မဲဆွယ် ကြော်ငြာတွေအတွက် ဒေါ်လာ ၇၁ သန်းခန့် သုံးစွဲဖို့ ကတိပြုထားကြပါတယ်။ ဒါဟာ ကန်ဆက်ပြည်နယ် သမိုင်းတစ်လျှောက် ငွေကြေး အများဆုံး သုံးစွဲမယ့် အထက်လွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲ ဖြစ်လာပါတယ်။

အောက်တိုဘာ ၂၇ ရက် အင်္ဂါနေ့မှာ ထရမ့်ဟာ တက္ကဆက်ပြည်နယ်မှာ ပါက်စတန်ကို ထောက်ခံတဲ့ မဲဆွယ်ပွဲ နှစ်ခု ပြုလုပ်ခဲ့ပါတယ်။ ကော်ပတ်စ် ခရစ္စတီမြို့က မဲဆွယ်ပွဲမှာ ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံက ရေနံစည်ပေါင်း တစ်သန်း တင်ဆောင်လာတယ်လို့ သူပြောတဲ့ ရေနံတင်သင်္ဘောကို ညွှန်ပြပြီး သူ့အစိုးရရဲ့ အောင်မြင်မှုတစ်ခုအဖြစ် ပြောဆိုခဲ့ပါတယ်။ ဒါ့အပြင် ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံကို အမေရိကန်ရဲ့ ၅၁ ခုမြောက် ပြည်နယ်အဖြစ် သတ်မှတ်ဖို့ စိတ်ကူးကိုလည်း ပြောခဲ့ပါတယ်။

ထရမ့်အစိုးရဟာ ဇန်နဝါရီလအတွင်း စစ်ဆင်ရေးတစ်ခု ပြုလုပ်ပြီး ဗင်နီဇွဲလား သမ္မတ နီကိုလပ်စ် မာဒူရိုကို ဖမ်းဆီး ခေါ်ဆောင်သွားခဲ့ပြီးနောက် ယာယီ ခေါင်းဆောင် ဒယ်လ်စီ ရိုဒရီဂွက်ဇ်နဲ့ ရေနံဆိုင်ရာ သဘောတူညီချက်တစ်ခု လက်မှတ်ရေးထိုးထားပါတယ်။ ထရမ့်ဟာ ဘိုင်ဒင်အစိုးရလက်ထက်က ရေနံနဲ့ သဘာဝဓာတ်ငွေ့ ထုတ်လုပ်မှုကနေ မီသိန်းဓာတ်ငွေ့ ထုတ်လွှတ်မှုကို ကန့်သတ်ထားတဲ့ စည်းမျဉ်းတွေကို ပြန်လည် ဖြေလျှော့ဖို့လည်း ကြေညာခဲ့ပြီး ဒါကြောင့် စွမ်းအင်ဈေးနှုန်းတွေ ကျလာမယ်လို့ ပြောဆိုထားပါတယ်။

အမေရိကန်နဲ့ အစ္စရေးတို့ရဲ့ အီရန်အပေါ် စစ်ပွဲ ဆက်လက် ဖြစ်ပွားနေချိန်မှာ လောင်စာဆီ ဈေးနှုန်းတွေဟာ ရွေးကောက်ပွဲအတွက် အရေးကြီးတဲ့ အကြောင်းအရာတစ်ခု ဖြစ်လာပါတယ်။ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး မာကို ရူဘီယိုဟာလည်း ရှားရှားပါးပါး အဖြစ် ထရမ့်နဲ့အတူ တက္ကဆက်ပြည်နယ် မဲဆွယ်ပွဲတွေကို လိုက်ပါခဲ့ပါတယ်။ အလက်စကာပြည်နယ်မှာတော့ ရီပတ်ဘလစ်ကန် အထက်လွှတ်တော်အမတ် လီဆာ မာကောစကီးဟာ ထရမ့် ထောက်ခံထားတဲ့ ဘာနာဒက် ဝီလ်ဆင်အစား ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီက ဂျိုနသန် ခရိုက်စ် တွမ်ကင်စ်ကို ပြည်နယ် အုပ်ချုပ်ရေးမှူးအဖြစ် ထောက်ခံကြောင်း ကြေညာခဲ့ပါတယ်။

အောက်တိုဘာ ၂၈ ရက် ဗုဒ္ဓဟူးနေ့မှာ ထရမ့်ဟာ အိုဟိုင်းယိုးပြည်နယ်ကို သွားရောက်ပြီး ဒီလအတွင်း တတိယအကြိမ် မဲဆွယ်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ရီပတ်ဘလစ်ကန်ပါတီဟာ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီက အထက်လွှတ်တော်အမတ်ဟောင်း ရှာရော့ ဘရောင်းရဲ့ စိန်ခေါ်မှုကို ရင်ဆိုင်နေရပါတယ်။ ထရမ့်ကတော့ ချီလီကိုသီမြို့မှာ ဂရင်းနစ် စံတော်ချိန် ၂၃:၀၀ နာရီမှာ မိန့်ခွန်း ပြောဖို့ စီစဉ်ထားပါတယ်။

ရီပတ်ဘလစ်ကန် အထက်လွှတ်တော်အမတ် ဂျွန် ဟတ်စတက်ဟာ ဗန့်စ် ဒုတိယသမ္မတ ဖြစ်လာချိန်မှာ သူ့နေရာကို ဆက်ခံခဲ့သူ ဖြစ်ပြီး အခုတော့ ၂၀၂၄ ခုနှစ်မှာ ရှုံးနိမ့်ခဲ့တဲ့ ဘရောင်းက အထက်လွှတ်တော်ကို ပြန်ဝင်နိုင်ဖို့ ကြိုးစားနေပါတယ်။ Axios သတင်းဌာနရဲ့ ဖော်ပြချက်အရ အောက်တိုဘာ ၈ ရက်အထိ ဒီပြိုင်ပွဲအတွက် မဲဆွယ် ကြော်ငြာတွေမှာ သုံးစွဲပြီးတဲ့ငွေနဲ့ သုံးစွဲဖို့ ကြိုတင် သတ်မှတ်ထားတဲ့ငွေ စုစုပေါင်းဟာ ဒေါ်လာ သန်း ၄၀၀ ကျော် ရှိနေပြီ ဖြစ်ပါတယ်။

တက္ကဆက်၊ အိုဟိုင်းယိုး၊ ကန်ဆက်နဲ့ အိုင်အိုဝါပြည်နယ်တွေမှာ ရီပတ်ဘလစ်ကန်ပါတီက အထူး စိုးရိမ်နေပြီး ပြတ်ပြတ်သားသား မဆုံးဖြတ်နိုင်ကြသေးတဲ့ မဲဆန္ဒရှင်တွေက မဲအနည်းငယ် ရရှိရုံနဲ့တင် ရွေးကောက်ပွဲ ရလဒ် ပြောင်းလဲသွားနိုင်ပါတယ်။ ထရမ့်ဟာ ဗုဒ္ဓဟူးနေ့မှာ အိုဟိုင်းယိုးပြည်နယ်၊ တနင်္ဂနွေနေ့မှာ အိုင်အိုဝါပြည်နယ်တို့မှာ မဲဆွယ်ဖို့ စီစဉ်ထားပါတယ်။

ဒုတိယသမ္မတ ဂျေဒီ ဗန့်စ်ဟာ မြောက်ကာရိုလိုင်းနားပြည်နယ် ကင်စတန်မြို့ကို သွားရောက်ပြီး ရီပတ်ဘလစ်ကန် အထက်လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်လောင်း မိုက်ကယ် ဝတ်သလီအတွက် မဲဆွယ်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဝတ်သလီဟာ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီက ပြည်နယ် အုပ်ချုပ်ရေးမှူးဟောင်း ရွိုင်းကူးပါနဲ့ ယှဉ်ပြိုင်နေတာပါ။ ဗန့်စ်ဟာ ဂရင်းနစ် စံတော်ချိန် ၁၆:၃၀ နာရီမှာ မိန့်ခွန်း ပြောဖို့ မျှော်မှန်းထားပါတယ်။

ဂျော်ဂျီယာပြည်နယ် အတ္တလန်တာမြို့မှာ သမ္မတဟောင်း ဘာရက်အိုဘားမားဟာ ဒီမိုကရက်တစ် အထက်လွှတ်တော်အမတ် ဂျွန် အော့ဆော့ဖ်နဲ့ ပြည်နယ် အုပ်ချုပ်ရေးမှူးအဖြစ် ဝင်ရောက် ယှဉ်ပြိုင်နေတဲ့ ကီရှာ လန့်စ် ဘော့တွမ်တို့နဲ့အတူ မဲဆွယ်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။ အော့ဆော့ဖ်ဟာ ရီပတ်ဘလစ်ကန်ပါတီက မိုက် ကောလင်းစ်နဲ့ ယှဉ်ပြိုင်နေပြီး ဘော့တွမ်ကတော့ ရီပတ်ဘလစ်ကန်ပါတီက ရစ်ခ် ဂျက်ဆင်နဲ့ ယှဉ်ပြိုင်နေပါတယ်။ ၂၀၂၄ ခုနှစ် သမ္မတ ရွေးကောက်ပွဲမှာ ထရမ့်ဟာ ဂျော်ဂျီယာပြည်နယ်မှာ အနိုင်ရခဲ့ပါတယ်။

ဒုတိယသမ္မတဟောင်း ကာမလာဟဲရစ်ဟာလည်း ဗုဒ္ဓဟူးနေ့ကစပြီး ဂျော်ဂျီယာပြည်နယ်မှာ သုံးရက်ကြာ မဲဆွယ်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။ လူကိုယ်တိုင် ကြိုတင်မဲ ပေးနိုင်တဲ့ကာလက အောက်တိုဘာ ၃၀ ရက် သောကြာနေ့မှာ ကုန်ဆုံးမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဝစ်ကွန်ဆင်ပြည်နယ်မှာ မာကွက် ဥပဒေကျောင်း (Marquette Law School) ဟာ ဗုဒ္ဓဟူးနေ့ ဂရင်းနစ် စံတော်ချိန် ၁၈:၁၅ နာရီမှာ နောက်ဆုံး ပြည်နယ်အဆင့် လူထု သဘောထား စစ်တမ်းကို ထုတ်ပြန်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီစစ်တမ်းမှာ ငွေကြေးဖောင်းပွမှု၊ သွင်းကုန်ခွန်တွေ၊ အမေရိကန်နဲ့ အစ္စရေးတို့ရဲ့ အီရန်အပေါ် စစ်ပွဲနဲ့ ထရမ့်ရဲ့ သမ္မတအဖြစ် ဆောင်ရွက်မှုတွေအပေါ် မဲဆန္ဒရှင်တွေရဲ့ သဘောထားတွေကိုလည်း လေ့လာသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

ကိုးကား — Al Jazeera, Reuters, Ipsos, Associated Press