Connect with us

Hi, what are you looking for?

LuduNwayOo

ဆောင်းပါး

“မိုင်းမုဆိုး ကိုဖိုး​​ဇော်”

မိသားစုတွင်း စီးပွားရေးကြပ်တည်းမှုကစလို့ ၁၃ နှစ်သား ကျော်နန္ဒာဝင်း(ခ) ဖိုးဇော် တစ်ယောက် သူရဲ့မွေးရပ်မြေကို စွန့်ခွာဖို့ အရဲစွန့်လိုက်ပါတယ်။

(အများပြည်သူ​ဘေးကင်း​ဖို့အတွက် ကရင်နီပြည်မှာစစ်တပ်​ထောင်ခဲ့တဲ့ မိုင်း​တွေကို လိုက်လံရှင်းလင်း​ပေး​နေတဲ့ ကိုဖိုး​ဇော်နဲ့ သူရှာ​ဖွေရှင်းလင်းခဲ့တဲ့မိုင်း​​တွေ။ဓါတ်ပုံ-Federal FM ၊ CJ)
(အများပြည်သူ​ဘေးကင်း​ဖို့အတွက် ကရင်နီပြည်မှာစစ်တပ်​ထောင်ခဲ့တဲ့ မိုင်း​တွေကို လိုက်လံရှင်းလင်း​ပေး​နေတဲ့ ကိုဖိုး​ဇော်နဲ့ သူရှာ​ဖွေရှင်းလင်းခဲ့တဲ့မိုင်း​​တွေ။ဓါတ်ပုံ-Federal FM ၊ CJ)

ရဲ​ခေါင်/People’s Spring

မိသားစုတွင်း စီးပွားရေးကြပ်တည်းမှုကစလို့ ၁၃ နှစ်သား ကျော်နန္ဒာဝင်း(ခ) ဖိုးဇော် တစ်ယောက် သူရဲ့မွေးရပ်မြေကို စွန့်ခွာဖို့ အရဲစွန့်လိုက်ပါတယ်။

မန္တလေးဇာတိဖြစ်​ပေမယ့် ကရင်နီပြည်နယ်မှာပဲ အိမ်ထောင်ကျ အခြေပြုလို့ ကလေးခြောက်ဦးဖခင်ဖြစ်လာတဲ့ အသက် ၄၅ နှစ်အရွယ် ကိုဖိုးဇော်ကတော့ သူ့ကိုယ်သူ ကရင်နီနယ်ခံတစ်ယောက် ဖြစ်နေပြီလို့ ဖွင့်ဟပါတယ်။

ပြီးခဲ့တဲ့နှစ်ဝက်လောက်အထိပရိဘောဂနဲ့လက်သမား အလုပ်ကိုသာ စွဲစွဲ မြဲ မြဲလုပ်လာတဲ့ ကိုဖိုးဇော်တစ်​ယောက် အလုပ်​ပြောင်းလုပ်ဖို့အ​ကြောင်း​ပေါ်လာပါတယ်။

Public Service Announcement

Public Service Announcement

“မိုင်းနင်းမိလို့သေသွားတဲ့သူကို မြင်ခဲ့ရတယ်။ပြီးတော့ သားအမိနှစ်ယောက်မိုင်းထိလို့ ခြေပြတ်သွားတာ တွေကြောင့်အတက်နိုင်ဆုံး ပြည်သူတွေကို ကယ်တင်မယ် ဆိုပြီး အခုအလုပ်ကို ရွေးချယ်လိုက်တာ”လို့ ဒီးမော့ဆိုအနောက်ခြမ်းက ကိုဖိုးဇော်က မိုင်း​ဖော်တဲ့အလုပ်လုပ်ဖို့​ရွေးချယ်ဖြစ်ခဲ့ပုံကို​ပြောပါတယ်။

ပထမဆုံး ကိုဖိုးဇော် မိုင်းရှာတက်ဖို့ ကရင်နီပြည် ပြည်သူ့လွတ် မြောက်ရေးတပ်မတော်(ကလလတ)က တပ်ရင်းတစ်ခုမှာ သုံးလတာ သင်ကြားခဲ့ပါတယ်။ဒီလိုနဲ့ သူ့ဒေသမှာ မိုင်းရှာဖို့ ကိုဖိုးဇော် ပြီးခဲ့တဲ့နှစ် နိုဝင်ဘာလ မှာ သင်တန်းဆင်းလာပါပြီ။

“စစ်ကောင်စီ အထိုင်ချနေခဲ့တဲ့တောင်ပေါ်မှာ ၁၄ မိုင်း တစ်လုံးစတွေ့တာ။ဖော်ပဲဖော်နိုင်ပြီး မဖြုတ်ရဲသေးဘူး။အဲဒါနဲ့ သူငယ်ချင်းတွေနဲ့ မိုင်းကို ဝါးလုံးအရှည်ကြီးထိပ်မှာ ချိတ်လုပ်ပြီး ချိတ်ပြီးသယ်လာတယ်။ပြီးမှ ဖြုတ်နိုင်တဲ့သူ ကို ခေါ်ဖြုတ်တော့ ပညာပြခ အနေနဲ့ ၃၀၀၀ ပေးခဲ့ရတယ်”လို့ ကိုဖိုးဇော်က သူရဲ့ ပထမဆုံး အတွေ့အကြုံကို ရယ်ရွှင်စွာ ပြောပြပါတယ်။

စစ်တပ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း ကရင်နီပြည်နယ် အတွင်းမှာ မိုင်းကြောင့် ထိခိုက်သေဆုံးသူ ရာဂဏန်း အထိ ရှိလာပြီလို့ ကရင်နီလူ့အခွင့်အရေး အဖွဲ့တွေက ထုတ်ပြန်ထားပါတယ်။

Karenni Human Rights Group ရဲ့ အချက်အလက်တွေအရ ၂၀၂၄ ခုနှစ် သုံးလပတ် အထိ မိုင်းကြောင့် ထိခိုက်တဲ့ အရပ်သား ၃၀ နီးပါးရှိခဲ့ပါတယ် ။အဲဒီအထဲက နှစ်ဦး သေဆုံးခဲ့ရပါတယ်။

ဒါ​ကြောင့် မိုင်း​တွေရှင်းလင်းရတဲ့အလုပ်ဟာ ကမ္ဘာ​ကျော်ရုပ်ရှင် The Hurt Locker ဇာတ်ကားမျိုးမှာသာကြည့်​ကောင်း​ပေမယ့် အပြင်မှာအန္တရာယ်များလှပါတယ် ။ အထူးသဖြင့် မိုင်းရှာ​ဖွေစက်​တွေ ၊ အကာအကွယ်ဝတ်စုံ​တွေမပါပဲ အလွတ်ရှာ​ဖွေတဲ့ ကိုဖိုး​ဇော်တို့လို့ မိုင်းရှာ​ဖွေရှင်းလင်းတဲ့ မိုင်းရှာမုဆိုး​တွေအတွက် ဘယ်​လောက်အန္တရာယ်များတယ်ဆိုတာ ​တွေးကြည့်ယုံနဲ့သိသာပါတယ်။ဒါ​ပေမယ့် ကိုဖိုး​ဇော်လို အများပြည်သူ​တွေ​ဘေးကင်းဖို့ ​တော်လှန်​ရေး ရဲ​ဘော်​တွေ ​ဘေးကင်းဖို့ ​အတွက် သံစူးတံတစ်​ချောင်းနဲ့ မိုင်းရှား​ဖွေရှင်းလင်းတဲ့ မိုင်းရှာမုဆိုး​တွေ မနည်းရှိလာပါတယ် ။ ကရင်ပြည်နယ်မှာဆိုရင် နာမည်​ကျော် ​ကော်ဘရာစစ်​ကြောင်းက ဗျူဟာမှူး ဗိုလ်ဒါ​​ဘောဆိုရင်လည်း လက်ဗလာနဲ့ သူရဲ့ မိုင်းရှာ​ဖွေရှင်းလင်းတဲ့ စွမ်းရည်ကို ​ကော်ဘရာစစ်​ကြောင်းတပ်ခွဲတစ်ခုရဲ့ ​ဖေစ်ဘွခ်မှာ မကြာ​သေးခင်ကတင်ထားပါ​သေးတယ် ။

ဒါ​ပေမယ့် ကိုဖိုး​ဇော်တစ်​ယောက်က​တော့ ကရင်နီပြည်မှာ မိုင်း​တွေကို ရှာ​ဖွေရှင်းလင်း​ပေးတဲ့မိုင်းမုဆိုး အလုပ်ကို ပရဟိတလုပ်​ပေး​နေတာဖြစ်ပါတယ်။

“ကိုယ့်အသက်ကိုယ် စိုးရိမ်မှုတော့ရှိပါတယ်။ဒါပေမယ့် ကိုယ့်ရှေ့မျက်မြင်ကြုံထားတော့ နောက်လူတွေလည်းထပ်မဖြစ်အောင်လို့ ကျွန်တော့်အသက်ကို ပြည်သူအတွက်ပေးဆပ်ပြီး မိုင်းတွေ တလုံးမကျန် ရှာပြီးရှင်းသွားမှာလို့ ကတိသစ္စာပြုပါတယ်။ဘယ်တော့မှ နောက်မဆုတ်ဘူး ရှေ့ကိုဆက်တိုးသွားမှာပါ” လို့ သူက မိုင်းရှာမုဆိုး လုပ်ရခြင်းအ​ကြောင်းကိုဖွင့်ဟပါတယ်။

ကရင်နီပြည်နယ်ဟာ အာဏာသိမ်းစစ်​ကောင်စီကို ခုခံတော်လှန်မှု အားအကောင်းဆုံးသော ဒေသတွေထဲကတစ်ခုဖြစ်တာမို့ တိုက်ပွဲအကြမ်းတမ်းဆုံး နဲ့ စစ်ကောင်စီတပ်တွေ ဆုံးရှုံးမှုများတဲ့ နယ်မြေလို့ ဆိုနိုင်ပါတယ်။

ဒါ့ကြောင့်လည်း စစ်ကောင်စီက ကရင်နီဒေသတွင်း ၎င်းတို့ စစ်ထိုးရာ နယ်မြေတစ်လျှောက်နဲ့ ကျေးရွာတွေထဲအထိကိုပါ မိုင်းတွေ ထောင်နဲ့ချီအသုံးပြုပြီး ကရင်နီတော်လှန်ရေး အင် အားစုတွေကို ဟန့်တားဖို့ ကြိုးစားခဲ့တယ်လို့လည်း ဒေသခံတွေနဲ့ ရဲဘော်တွေက မှတ် ချက်ပေးပါတယ်။

ကရင်နီပြည်နယ်ရဲ့ ရပ်ကွက်၊ကျေးရွာအများစုမှာ မြေမြှုပ်မိုင်း အပါအဝင် အခြားမပေါက်ကွဲသေးတဲ့ ကြွင်း ကျန် စစ်သုံးပစ္စည်း​တွေရဲ့ အန္တရာယ်က ကြီးမားနေ ကြောင်း ကရင်နီပြည် ကြားကာလ အုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ IEC က မကြာသေးမီက သတိပေးထားပါသေးတယ်။

စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ စစ်တမ်းတွေအရ အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း ကရင်နီပြည်နယ်ရဲ့ ဧရိယာ ၂၀၀ လောက်မှာ စစ်ကောင်စီက မိုင်းတွေ ထောင်ထားတယ်လို့ သိရပါတယ်။

၂၀၂၃ နိုဝင်ဘာလကစလို့ မိုင်းစရှာခဲ့တဲ့ ကိုဖိုးဇော် တစ်​ယောက်တည်းကပင် ၂၀၂၄ ဧပြီ လအထိ မိုင်းအလုံးရေ ၁၀၀ ကျော်ရှာ​ဖွေရှင်းလင်း​ပေးခဲ့ပါတယ် ။ ဒီအ​ရေအတွက်ကိုကြည့်ယုံနဲ့ ကရင်နီဒေသတွင်း မိုင်းအန္တရာယ်ကြီးမားတာကို ညွှန်းစရာလိုတော့မည်မဟုတ်ပေ။

“မြေအောက်မိုင်းမှာ ၁၄နင်းမိုင်းအလုံးရေ ၇၀ ကျော်၊ ၁၆ မိုင်းက ၂၀ ကျော် ၊တိုက်မိုင်းက ၆ လုံး ၊ရှေ့ထွက်မိုင်းက ၂ လုံးပါ”ဟု သူရှာဖွေတွေ့ရှိထားတဲ့ မိုင်းအရေအတွက်ကို ကိုဖိုးဇော်က အတိအကျရှင်းပြပါတယ်။

သူရဲ့ပီတိကို “မိုင်းတလုံးရရင် ပြည်သူတယောက် အသက်ကိုကယ်တင်ခဲ့ရလို့ ဝမ်းသာမိတယ်”လို့လည်း​ပြောပြပါတယ်။

စစ်ကောင်စီတပ်ထောင်ထားတဲ့ နယ်မြေအနေအထား နဲ့ ပြည်သူ(သို့မဟုတ်) တော်လှန်ရေးအင်အားစု​တွေရဲ့ အခြေအနေ စတာ​တွေကို ခြုံငုံသုံးသပ်တွက်ချက်ပြီး​တော့ အန္တရာယ်ကင်းစွာ ကိုဖိုးဇော်တစ်ယောက် မိုင်းဖော်နိုင်ခဲ့တာပါ။

သူရရှိခဲ့တဲ့ မိုင်းတွေကို ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ်ပြည်သူ့ ကာကွယ်ရေးတပ်(DMO Local PDF)ကို လှူဒါန်းလိုက်ပြီလို့လည်း ကိုဖိုးဇော်က ဂုဏ်ယူစွာပြောပါတယ်။

ကိုဖိုး​ဇော်က မိုင်းရှာ​ဖွေတဲ့အခါ မိုင်းရှာတဲ့ ​ခေတ်မီကရိယာ​တွေမပါပဲ ဒီတိုင်းရှာ​ဖွေတာပါ။ ဒါ​ကြောင့် ကိုဖိုးဇော် အန္တရာယ်ပိုကင်းဖို့ မိုင်းရှာစက်ဝယ်နိုင်အောင်ပြည်သူအချို့ရဲ့ ငွေကြေး ထောက်ပံ့မှုတွေလည်း ရှိလာပါတယ်။

“ဖိုးဇော်ကို လေးစားလို့ ၊သူလုပ်​နေတာတွေကိုပိုပြီးအန္တရာယ်ကင်းကင်း နဲ့ ထိထိရောက်ရောက် လုပ်စေချင်လို့ ၊မိုင်းရှာတာ လွယ် ကူ အဆင်ပြေပြီး အန္တရာယ်နည်းအောင် Metal detector လေး ဝယ်သုံးစေချင်လို့ မိုင်းမုဆိုး ဖိုးဇော်အတွက်ဆိုပြီး ၃ သိန်းကျပ် တိတိ လှူဒါန်းပေးသော အလှူရှင်ကို ကျေးဇူးတင်ပါတယ်ဗျ”လို့ နွေဦးဂရုလေးများပရဟိတအဖွဲ့အစည်းက အသိပေးထားပါတယ်။

အန္တရာယ်များလှတဲ့အလုပ်ဖြစ်​ပေမယ့် အများအကျိုးတွက်ဖြစ်တာ​ရော ၊ ကိုဖိုး​ဇော်ကိုယ်တိုင် စိတ်အားထက်သန်လှတာ​ရော​ကြောင့် မိသားစုကလည်း ကန့်ကွက်တာမရှိပါဘူး။

​မြေမြုပ်မိုင်း​တွေရဲ့ အန္တရာယ်ဟာဘယ်​လောက်ကြီးမားတယ်ဆိုတာကိုလည်းသူ ​ကောင်းစွာသ​ဘော​ပေါက်ပါတယ် ။

ဒါ​ကြောင့် ​တော်လှန်​ရေးလွန်ကာလအထိအတွက်ပါ သူ​မျှော်ရည်ပြီး အများပြည်သူ​တွေ ​ဘေးကင်းဖို့ သူတက်စွမ်းသ​ရွေ့ ​မိုင်း​တွေကို သူလိုက်လံရှင်းလင်း​နေဦးမှာလည်းဖြစ်ပါတယ် ။

“အရေးတော်ပုံသာအောင်သွားမယ် ၊ မိုင်းတွေကတော့ ဘယ်တော့မှမအောင်နိုင်ဘူးလေကျန်ခဲ့မှာ” ။ ။

ဆက်စပ်သတင်းများ

သတင်း

ပေါင် ၃၀၀ ဗုံးနှစ်လုံးကြောင့် သေဆုံးသွားသည့် ပြည်သူ များအနက် အမျိုးသား နှစ်ဦးနှင့် မိန်က​လေးငယ် နှစ်ဦးအပါအဝင် အမျိုးသမီး ​လေးဦး ပါဝင်သည်။

သတင်း

လွိုင်ကော်တက္ကသိုလ်မှ ကယ်တင်ခေါ်ထုတ်လာခဲ့သည့် Non-CDM ဝန်ထမ်းနှင့် ၎င်းတို့၏ မိသားစုဝင်များကို Non-CDM ဆိုင်ရာ အထူးစုံစမ်းစစ်ဆေးရေးအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းကာ စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုများ ဖြင့် စိစစ်ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြောင်း ကရင်နီပြည် ကြားကာလ အုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ(IEC)က ကနဦး အသိပေးသည်။

သတင်း

မိုးဗြဲမြို့အတွင်း တစ်နှစ်ကျော်ကြာတပ်စွဲခဲ့သည့် စစ်ကောင်စီသည် လူနေရပ်ကွက်များအတွင်း နင်းမိုင်း ရာနှင့်ချီအသုံးပြုထားသည်ဟု ဆိုသည်။

သတင်း

ဇွန်လဆန်းပိုင်းကစ၍ စစ်ကောင်စီနှင့် ပအိုဝ်းပြည်သူ့စစ်(PNO)ပူးပေါင်းအဖွဲ့က အင်အား ၄၀၀ ခန့်ဖြင့် မိုးဗြဲမြို့ကို ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့ပြီးနောက် မြို့တွင်းနေရာယူခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။