စစ်တပ် အာဏာသိမ်းမှုတွေ များပြားလာတဲ့အပေါ် အာဖရိက ခေါင်းဆောင်တွေ ဆွေးနွေး

ဒေသတွင်းမှာ စစ်တပ် အာဏာသိမ်းမှုတွေ ထူပြောလာခြင်းက အခုနှစ် အာဖရိက သမဂ္ဂ ထိပ်တန်း ညီလာခံရဲ့ အဓိက အကျဆုံး ဆွေးနွေးတဲ့ အကြောင်းအရာ ဖြစ်လာပါတယ်။

ပြီးခဲ့တဲ့နှစ်အတွင်း အာဖရိက နိုင်ငံတွေမှာ စစ်တပ်က အာဏာသိမ်းမှု ၅ ကြိမ် ဖြစ်ပွားခဲ့ပါတယ်။ လောလောလတ်လတ် အနေနဲ့ မာလီ၊ ဘာကီနာဖာဆို နိုင်ငံတွေမှာလည်း စစ်တပ် အာဏာသိမ်းမှုတွေ ပေါ်ပေါက်ထားပါတယ်။

ပြီးခဲ့တဲ့ အပတ်ကတော့ ဂီနီယာ-ဘစ်ဆော နိုင်ငံမှာ သမ္မတကို လုပ်ကြံပြီး အာဏာသိမ်းဖို့ အားထုတ်မှုတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့ပါသေးတယ်။ အဲဒီ ဖြစ်စဉ်မှာ ဘေးကင်းခဲ့တဲ့ သမ္မတ ကိုယ်တိုင်ကတော့ အာဏာသိမ်းဖို့ ကြိုးစားတာဟာ မူးယစ်မှောင်ခို ဂိုဏ်းတွေရဲ့ လက်ချက်လို့ ပြစ်တင်ခဲ့ပါတယ်။

အခုဆိုရင် အာဏာသိမ်းမှု ဖြစ်ခဲ့တဲ့ နိုင်ငံတချို့မှာ အစွန်းရောက် အစ္စလာမ်မစ် အကြမ်းဖက် အဖွဲ့တွေကလည်း ပိုမို လှုပ်ရှားလာတာကြောင့် အာဖရိက ဒေသကြီး တစ်ခုလုံးရဲ့ လုံခြုံမှုကိုပါ ခြိမ်းခြောက်လာနေပါတယ်။ အာဖရိကမှာ အရင်တုန်းကတော့ စစ်တပ် အာဏာသိမ်းတဲ့ ကိစ္စတွေက ကြားနေ၊ မြင်နေကျ အခြေအနေလို့တောင် ပြောလို့ရပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ လွန်ခဲ့တဲ့ ဆယ်စုနှစ်တွေအတွင်း အာဖရိက နိုင်ငံတွေမှာ ရွေးကောက်ပွဲ ဒီမိုကရေစီစနစ် ပိုမို ထွန်းကားလာပြီး ငြိမ်းချမ်းစွာ အာဏာလွှဲပြောင်းပေးတာမျိုးတွေ အားကောင်းလာခဲ့ပါတယ်။ ဒီအခြေအနေတွေက ၂၀၂၁ ကစလို့ ခေတ်နောက်ပြန် ဆွဲသလို လမ်းကြောင်းဆီ ဦးတည်လာခဲ့တာပါ။

Public Service Announcement

အီသီယိုးပီးယားနိုင်ငံ၊ အက်ဒစ်ဘာဘာမြို့မှာ ကျင်းပခဲ့တဲ့ အာဖရိက သမဂ္ဂ အစည်းအဝေးမှာတော့ အာဏာသိမ်းမှုတွေဟာ လှိုင်းအသစ် တစ်ခုလို တကျော့ပြန် အားကောင်းလာနိုင်ကြောင်း နိုင်ငံ ခေါင်းဆောင်တွေက ပြောပါတယ်။ အဲဒီ မတိုင်ခင် ကတည်းက ဂါနာ သမ္မတ နာနာ အကူဖို အက်ဒိုက မာလီမှာ ဖြစ်ပွားတဲ့ အာဏာသိမ်းမှုဟာ ကူးစက်ရောဂါ တစ်ခု ဖြစ်လာနိုင်တယ်လို့ မှတ်ချက်ပေးခဲ့ပြီး အနောက် အာဖရိက အိမ်နီးချင်း နိုင်ငံတွေရဲ့ စစ်တပ် အကြီးအကဲတွေ အနေနဲ့ ဒီမိုကရေစီကို လေးစားကြဖို့ တိုက်တွန်းခဲ့ပါတယ်။

အာဖရိက သမဂ္ဂ အစည်းအဝေး တက်ရောက်ခဲ့တဲ့ နိုင်ငံခေါင်းဆောင်တိုင်းက စစ်တပ် အာဏာသိမ်းမှုတွေကို ခြွင်းချက်မရှိ ရှုတ်ချကြောင်း ပူးတွဲ ကြေညာပြီး ဒီလုပ်ရပ်တွေဟာ တရားမဝင်တဲ့ အစိုးရ အပြောင်းအလဲသာ ဖြစ်တယ်လို့ သဘောတူခဲ့ကြောင်း သမဂ္ဂရဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေးနဲ့ လုံခြုံရေးကောင်စီ အကြီးအကဲ ဘန်ကိုလီ အဒီယိုရီက ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။ ဒါ့အပြင် စစ်အစိုးရတွေကို သည်းခံ ဆက်ဆံနေစရာ အကြောင်း မရှိဘူးလို့လည်း သူက သတိပေးခဲ့ပါတယ်။

မှတ်တမ်းတွေအရ ၁၉၆၀ ပြည့်လွန်နှစ်တွေကနေ ၁၉၇၀ ပြည့်နှစ်လောက်အတွင်း အာဖရိကမှာ စစ်တပ် အာဏာသိမ်းမှုတွေ အမြင့်ဆုံး အတိုင်းအတာထိ ရောက်ရှိခဲ့ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ၁၉၉၀ ပြည့်လွန်နှစ် နောက်ပိုင်း ကာလတွေမှာတော့ အာဏာသိမ်းမှုတွေ တစ်စထက်တစ်စ လျော့ပါးလာခဲ့ကြောင်း သိရပါတယ်။