ဧပြီ ၁၊ ၂၀၂၆။ ထားမြတ်/People’s Spring
မြစ်ဆုံရေကာတာ စီမံကိန်းအပြီးတိုင်ဖျက်သိမ်းဖို့ အပါအဝင် အချက် ၃ချက်ကို တောင်းဆိုကြောင်း ကချင်ပြည်နယ်လူ့အခွင့်အရေးကာကွယ်စောင့်ရှောက်သူများကွန်ရက်က ဧပြီ ၁ရက်မှာ ထုတ်ပြန်ပါတယ်။
” မြစ်ဆုံရေကာတာ စီမံကိန်း ပြန်လည်ဆောက်လုပ်ရန် လုပ်ဆောင်လာခြင်း”အပေါ် ကချင်လူ့အခွင့်အရေးစောင့်ကြည့်အဖွဲ့(KHRW) အပါအဝင် အဖွဲ့ ၆ဖွဲ့နဲ့ စုဖွဲ့ထားတဲ့ လူ့အခွင့်အရေး ကာကွယ်စောင့်ရှောက်သူများကွန်ရက်က ဒီကနေ့မှာ သဘောထား ထုတ်ပြန်ခဲ့တာပါ။
ကွန်ရက်က တောင်းဆိုခဲ့တဲ့ အချက် ၃ချက်ရှိပြီး အဲဒါတွေက ပြည်သူလူထု၏ သဘောထားဆန္ဒများကို အပြည့်အဝ လေးစားလိုက်နာဖို့၊ စီမံကိန်းကို ကန့်ကွက်သည့် ပြည်သူများအပေါ် အရေးယူမည်ဟု ခြိမ်းခြောက်နေမှုများကို ချက်ချင်း ရပ်တန့်ဖို့၊ ဒေသခံပြည်သူများနဲ့ မြန်မာတစ်နိုင်ငံလုံးရဲ့ အကျိုးစီးပွားကို ထိခိုက်စေမယ့် မြစ်ဆုံရေကာတာ စီမံကိန်းကို အပြီးတိုင် ဖျက်သိမ်းဖို့ ဆိုတာတွေဖြစ်ပါတယ်။
Public Service Announcement
” အဓိကတော့ မြစ်ဆုံစီမံကိန်းက လူထုအားလုံးကို အကျိုးပြုမယ့် စီမံကိန်းမဟုတ်တဲ့အတွက်ကြောင့် ပြည်သူလူထုအားလုံး ဆက်လက်ပြီးမှ ကျနော်တို့အားလုံး အတူတကွ ကန့်ကွက်ကြဖို့ ပြောချင်ပါတယ်” လို့လည်း ကြေညာချက် ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ ကချင်လူ့အခွင့်အရေးစောင့်ကြည့်အဖွဲ့(KHRW) တာဝန်ရှိသူ ကိုဂျေကော့က ပြောပါတယ်။
စီမံကိန်းတည်ဆောက်ရင် ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်တဲ့ အကျိုးဆက်များကြောင့် လုံးဝမတည်ဆောက်ဖို့ ဒေသခံပြည်သူများ၊ မြန်မာနိုင်ငံသူ/သားများနဲ့ နိုင်ငံတကာ အသိုင်းအဝိုင်းက ပြင်းထန်စွာ ကန့်ကွက်ခဲ့လို့ ရပ်ဆိုင်းထားတဲ့ မြစ်ဆုံစီမံကိန်းကို အခု အခါ ပြန်စတင်ဖို့ ကြိုးပမ်းလာတဲ့အပေါ် ပြင်းထန်စွာ ကန့်ကွက်ရှုတ်ချကြောင်းလည်း ကချင်ပြည်နယ် လူ့အခွင့်အရေးကာကွယ်စောင့်ရှောက်သူများ ကွန်ရက်က ဖော်ပြထားပါတယ်။
ယခုတစ်ဖန် မြစ်ဆုံစီမံကိန်းကို ပြန်လည်စတင်လုပ်ဆောင်နိုင်ဖို့ မြစ်ကြီးနားမြို့နေ ပြည်သူများကို စည်းရုံးသိမ်းသွင်းခြင်း၊ ရုံးတွင်း ညွှန်ကြားချက် (သို့မဟုတ်) အမိန့်တွေက တဆင့် “မြစ်ဆုံစီမံကိန်းဆိုင်ရာ သက်သေအချက်အလက် အခိုင်အမာမပြနိုင်ဘဲ ကန့်ကွက်ပါက အရေးယူမည်”လို့ ခြိမ်းခြောက်ပြောဆိုခြင်း၊ မက်လုံးပေးခြင်း အစရှိတဲ့ လုပ်ရပ်တွေ လုပ်ဆောင်နေတာ တွေ့ရကြောင်းလည်း ကွန်ရက်ရဲ့ ထုတ်ပြန်ချက်မှာ ပါရှိပါတယ်။
” ပြည်သူများက မည်မျှပင် ကန့်ကွက်နေစေကာမူ သက်ဆိုင်ရာ အာဏာပိုင်များသည် မြစ်ဆုံစီမံကိန်းကို မရမက (ရသည့်နည်းဖြင့်) အကောင်အထည်ဖော် လုပ်ဆောင်သွားမည်ကို ကြားသိနေရပါသည်။
ယခုကာလသည် တစ်နိုင်ငံလုံး ပြည်တွင်းစစ်ဖြစ်ပွားနေသော အချိန်အခါဖြစ်ရုံသာမက၊ အများပြည်သူ၏ သဘောထားအမှန်ကို ရယူရန် လုံးဝမဖြစ်နိုင်သော ကာလဖြစ်သည်။ ဤသို့ နိုင်ငံရေးမတည်ငြိမ်သော အချိန်၌ အခွင့်ကောင်းယူကာ မြစ်ဆုံစီမံကိန်းကို ပြန်လည်စတင်ရန် လုပ်ဆောင်ခြင်းသည် အများပြည်သူနှင့် ပြည်တွင်း၊ ပြည်ပ ပညာရှင်များ၏ သဘောထားများကို လုံးဝ လျစ်လျူရှုရာရောက်သည်ဟု မြင်မိပါသည်” လို့ ထုတ်ပြန်ချက်မှာ ရေးသားထားပါတယ်။
ကချင်ပြည်နယ်တွင် လက်နက်ကိုင်ပဋိပက္ခများကြောင့် သိန်းနဲ့ချီသော ပြည်သူများ စစ်ဘေးရှောင်နေရချိန် မြစ်ဆုံစီမံကိန်းကြောင့် တစ်ပူပေါ် တစ်ပူဆင့်ကာ နောက်တစ်ဖန် ထပ်ဆင့်ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်ရမယ့်အရေး အလွန် စိုးရိမ်မိကြောင်းလည်း ဖော်ပြပါတယ်။ ဒါ့အပြင် ကာလကြာရှည်စွာ လက်နက်ကိုင်ပဋိပက္ခများ ဖြစ်ပွားနေသော ကချင်ပြည်နယ်အတွင်း အခုလို မြစ်ဆုံဆည် တည်ဆောက်ရန် ကြိုးပမ်းတာဟာ သက်ဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းအသီးသီးကြား ယုံကြည်မှုကို ပိုမိုကင်းမဲ့စေမည့်အပြင်၊ နောင်တွင် မလိုလားအပ်သော ပဋိပက္ခများကို မီးစထိုးပေးရာရောက်စေကြောင်းလည်း သတိပေးပါတယ်။
ကျွမ်းကျင်ပညာရှင်များရဲ့ သုံးသပ်ချက်များအရ မြစ်ဆုံစီမံကိန်းကြောင့် ရရှိလာမည့် နောက်ဆက်တွဲ ဆိုးကျိုးများမှာ အလွန်ကြီးမားကြောင်း၊ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ဂေဟစနစ်နဲ့ မျိုးစိတ်များ ပျက်စီးပျောက်ကွယ်ခြင်း၊ ရေကြီးရေလျှံဖြစ်ပေါ်ခြင်း၊ ရေလမ်းကြောင်းများ ပျက်စီးခြင်းနှင့် သဲသောင်ထွန်းခြင်းတို့ ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်ကြောင်းလည်း သတိပေး ထောက်ပြထားပါတယ်။
ဒါ့အပြင် ကချင်ပြည်နယ်သူ/သားများအတွက်သာမက မြန်မာနိုင်ငံတစ်ဝန်းလုံးရှိ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ၏ ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်များ ဆုံးရှုံးရမည့်အပြင်၊ ဧရာဝတီမြစ်ကြောင်းတစ်လျှောက် မှီခိုလုပ်ကိုင်စားသောက်နေသူများရဲ့ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းမှုများကိုပါ ဆုံးရှုံးရမယ်လို့ ကွန်ရက်က ထုတ်ပြန်ပါတယ်။
အဆိုးရွားဆုံးအချက်မှာ မြေပထဝီအနေအထားအရ သဘာဝငလျင်အန္တရာယ်ကြောင့် သော်လည်းကောင်း၊ လက်နက်ကြီးထိမှန်မှုများကြောင့် သော်လည်းကောင်း တာရိုးကျိုးပေါက်သွားခဲ့ပါက မျက်စိတစ်မှိတ်အတွင်း မြစ်ကြီးနားမြို့နေ ပြည်သူများရဲ့ အသက်အိုးအိမ်စည်းစိမ်များ ဆုံးရှုံးရမည့် အန္တရာယ်ကြီးမားစွာ ကျရောက်နိုင်ကြောင်း ဖော်ပြထားပါတယ်။
၂၀၂၅ နှစ်ကုန်ပိုင်းမှာ အရင်အာဏာသိမ်းဒုစစ်ခေါင်းဆောင် စိုးဝင်းမြစ်ကြီးနားမြို့ လာရောက်စဉ် ရေအားလျှပ်စစ်ဟာ စျေးအသက်သာဆုံးလို့ပြောကြားပြီးမြစ်ဆုံဆည်စီမံကိန်း ပြန်စဖို့ လိုအပ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီလို ပြောကြားပြီး စစ်ကောင်စီ ဝန်ကြီးတွေ၊ ပြည်နယ်တာဝန်ရှိသူတွေက မြစ်ကြီးနားဒေသခံတွေကို ခြိမ်းခြောက်တာ၊ မက်လုံးပေးတာ လူထုတွေကို စည်းရုံးတာ စတဲ့ နည်းမျိုးစုံသုံးပြီး စီမံကိန်း ပြန်လုပ်နိုင်ဖို့ ကြိုးပမ်းနေတာဖြစ်ပါတယ်။
စစ်ကောင်စီရဲ့ ကြိုးပမ်းမှုအပေါ် ကချင်ဒေသခံပြည်သူတွေက စီမံကိန်း ကန့်ကွက်ကြောင်းဆန္ဒထုတ်ဖော်မှုတွေ အခါအားလျော်စွာ လုပ်ဆောင်လာသလို ပညာရှင်တွေကလည်း စီမံကိန်းမလုပ်သင့်ကြောင်း ကြေညာချက်တွေထုတ်ပြန်ထားတာရှိပါတယ်။
စစ်ကောင်စီက မြစ်ဆုံဆည် (မြစ်ဆုံ ရေကာတာ) ပြန်လည်စတင်ဖို့ ကြိုးပမ်းမှုအပေါ် မြန်မာ ဘူမိသိပ္ပံပညာရှင်တွေက ဇန်နဝါရီ ၁၅ရက်မှာ သဘောထား ထုတ်ပြန်ခဲ့ရာ မြစ်ဆုံစီမံကိန်း လုပ်ရင် မြစ်ဆုံဒေသအပြင် ကချင် ပြည်နယ်နဲ့ မြန်မာပြည် တစ်ပြည်လုံးအတွက် ကြီးမားတဲ့ ဆိုးကျိုးအန္တရာယ်တွေ ကျရောက် နိုင်ကြောင်း သတိပေးခဲ့ပါတယ်။ သဘောထားကြေညာချက် ထုတ်ပြန်တဲ့ ဘူမိသိပ္ပံပညာရှင်တွေဟာ ဘူမိသိပ္ပံပညာရပ်ဆိုင်ရာ အသက်မွေးဝမ်းကြောင်းပညာနဲ့ ကမ္ဘာအရပ်ရပ်တွင် အသက်မွေးဝမ်းကြောင်းပြုနေကြတဲ့ ပညာရှင်တွေဖြစ်ပြီး စစ်ကောင်စီက မြစ်ဆုံဆည်စီမံကိန်း လုပ်ဆောင်ဖို့ ပြင်ဆင်လာတဲ့အပေါ် အခုလို သဘောထား ထုတ်ပြန်ခဲ့တာပါ။
မြစ်ဆုံဒေသဟာ ဒေသခံတိုင်းရင်းသား ပေါင်းစုံတို့ရဲ့ ရိုးရာအမွေအနှစ်နဲ့ သဘာဝအမွေအနှစ်များ ဖြစ်တဲ့အပြင် ဧရာဝတီမြစ်ကြီးရဲ့ မြစ်ဖျား ခံရာ နေရာလည်းဖြစ်လို့ဘယ်အရာနဲ့မှ တန်ဖိုးမဖြတ်နိုင်ကြောင်း ဘူမိပညာရှင်တွေရဲ့ ထုတ်ပြန်ချက်မှာ ဦးစွာဖော်ပြထားပြီး မြစ်ဆုံဆည် စီမံကိန်း ပြန်လည်စတင်ဖို့ ကြိုးပမ်းမှုအပေါ် ပညာရပ်ဆိုင်ရာ အချက်အလက်တွေအရ “မြစ်ဆုံဆည်ဆောက်လုပ်ရန် လုံးဝမသင့်တော် ကြောင်း” အကြံပြုထားပါတယ်။ငလျင်ဘေးကြုံရနိုင်တာ၊ ဆည်ကျိုးကျနိုင်တာ၊ မြေပြိုတာ၊ ဧရာ၀တီ မြစ်ကြောင်းတလျှောက်နဲ့ မြှစ်ဝှမ်းဒေသ စိုက်ပျိုးရေးထိခိုက်နိုင်တာ အပါအဝင် ပညာ ရပ်ဆိုင်ရာ အချက်တွေကို ဖော်ပြပြီး ဆည်မလုပ်သင့်ကြောင်း အကြံပြုခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။
ဒါ့အပြင် မြစ်ဆုံကဲ့သို့သောနေရာမှာ ကြီးမားတဲ့ ရေကာတာတည်ဆောက်ပါက ရေကာတာကြီး ကြောင့် ဖိအားပြောင်းလဲမှုတွေ ဖြစ်ပေါ်လာပြီး အင်အားကြီး ငလျင်တွေ ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်တာ၊ သိရှိပြီးသော ဘူမိဗေဒဆိုင်ရာ အချက်အလက်များအရ မြစ်ဆုံဒေသရဲ့ မေခနဲ့ မလိခမြစ်ဝှမ်းတစ်လျှောက်ဟာ တန်ဖိုးကြီးပြီး စီပွားဖြစ်ထုတ်လုပ်နိုင်မယ့် ရွှေနဲ့ မြေရှား သတ္ထုသိုက်ကြီးတွေ အပါအဝင် အဖိုးတန်သယံဇာတတွေ တွေ့ရှိနိုင်မယ့် ဒေသ ဖြစ်တာ၊ မြစ်ဆုံဒေသမှာ မိုးသည်းထန်ခြင်း၊ မတ်စောက်သော တောင်တန်းများရှိခြင်းနဲ့ မတည်ငြိမ် သော ဘူမိဗေဒအနေအထားတွေကြောင့် မြေပြိုမှုကြီးများဖြစ်ပေါ်လာနိုင်တာ တွေကို ပညာရှင်တွေရဲ့ ထုတ်ပြန်ချက်မှာ ဖော်ပြထားပါတယ်။
အဓိက မြစ်ကြီးတလျှောက် ရေစီးနှုန်းကို ထိန်းချုပ်ခြင်းဟာ သဘာဝ အတိုင်း ဖြစ်ပေါ်နေတဲ့ အနည်ပို့ချမှုစနစ်ကို ပြောင်းလဲစေကာ နှုံးတင်မြေနု အပေါ်မှီခိုနေရတဲ့ မြစ်ဝှမ်း တလျှောက် ကိုင်းကျွန်းလုပ်ငန်းတွေနဲ့ ဧရာဝတီမြစ်ဝကျွန်းပေါ်ရဲ့ စိုက်ပျိုးရေးကို ထိခိုက် နိုင်တာကိုလည်း ထောက်ပြထားပါတယ်။
ဒါ့အပြင် နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးအရ မြစ်ဆုံဒေသမှာ ဆည် ၇ ခု ဆောက်လုပ်ပြီး၊ အခြေအနေ အကြောင်းကြောင်းကြောင့် တစ်ပြိုင်နက် ပျက်စီးမယ်ဆိုရင် မြစ်ဆုံဒေသအပြင် ကချင် ပြည်နယ်နဲ့ မြန်မာပြည် တစ်ပြည်လုံးအတွက် ကြီးမားသော ဆိုးကျိုးအန္တရာယ်တွေ ကျရောက် နိုင်တာကို သတိပေးထားပါတယ်။
မြစ်ဆုံကဲ့သို့ ကြီးမားသော ဆည်ကြီးများ ဆောက်လုပ်ရင် ဖော်ပြပါ ဘူမိဗေဒ အချက်အလက်များ၊ နည်းပညာဆိုင်ရာ အချက်အလက်များအရ ဖွံ့ဖြိုးပြီးနိုင်ငံတွေ အပါအဝင် မမျှော်လင့်သော ရေကာတာ ကျိုးပေါက်ပျက်စီးခြင်းများ ဖြစ်ပေါ်နိုင်ကြောင်း ဥပမာပေး ဖော်ပြပါတယ်။ဒီလို ဥပမာပေးရာမှာ မြစ်ဆုံဆည်လုပ်ဖို့ လိုလားနေတဲ့ တရုတ်နိုင်ငံတွင် ၁၉၅၄ မှ ၂၀၂၃ အထိ နှစ်ပေါင်း ၇၀နီးပါးအတွင်း ရေကာတာပေါင်း ၃၆၀၀ ကျိုးကျ ပျက်စီး ခဲ့တာရယယ် အဲဒီအထဲမှာ ဘန်ချောင်ဆည်( Banqiao ရေကာတာ) ကျိုးကျမှုကြောင့် လူပေါင်း နှစ်သိန်းသုံးသောင်း – ၂၃၀၀၀၀ သေဆုံးခဲ့တာကို မြန်မာဘူမိပညာရှင်တွေရဲ့ ထုတ်ပြန်ချက်မှာ ဥပမာပေး ဖော်ပြထားပါတယ်။အဲဒီလို အချက်အလက်တွေကြောင့် မြစ်ဆုံရေကာတာဆောက်လုပ်ရေး စီမံကိန်းဟာ “လုံးဝ” မလုပ်သင့်သော စီမံကိန်းဖြစ်တယ်လို့ သဘောထား ထုတ်ပြန်ထားပါတယ်။
အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ(NUG)ကလည်း မြစ်ဆုံစီမံကိန်း လုပ်ရင် အစားထိုးမရတဲ့ သဘာ၀ပတ်ဝန်းကျင် ဆိုးကျိုးတွေကြုံရမယ်လို ဇန်နဝါရီ ပထမပတ်မှာ အစိုးရရဲ့ သဘောထားကို ဖော်ပြပြီးသတိပေးပါတယ်။
