ခြိမ်း​​ခြောက်မှု​တွေကို အံတုပြီးမဲမ​ပေးခဲ့တဲ့ သတ္တိရှင်များ

နေ့သစ်၊တာရာ/People’s Spring

အာဏာလုစစ်တပ်က ပြည်သူ​တွေကိုပုံစံမျိုးစုံနဲ့ ခြိမ်း​ခြောက်ပြီး လုပ်​ခဲ့တဲ့ ​ရွေး​ကောက်ပွဲအပိုင်း (၁)မှာ စစ်အုပ်စုရဲ့ မတရားမှု​တွေကို ​ခေါင်းငုံ့မခံလိုတာ​ကြောင့် သတ္တိရှိရှိ မဲမ​ပေးတဲ့ပြည်သူများစွာရှိခဲ့ပါတယ်။

ဒါ​ကြောင့် စစ်တပ်စိတ်တိုင်းကျစီစဥ်တဲ့​ရွေး​ကောက်ပွဲမှာ မဲ​ပေးသူအလွန်နည်းခဲ့ပါတယ်။ရန်ကုန် ၊မန္တ​လေး ၊ပုသိမ် ၊ဟသာ်တ၊က​လေး စတဲ့မြို့​တွေမှာ လမ်း​​တွေ​ပေါ်မှ​ခြောက်ကပ်ကပ်နဲ့မဲ​ပေးသူအလွန်နည်းခဲ့ပါတယ်။ရန်ကုန်မြို့က မဲရုံ​တွေအနီး ပြည်သူ​တွေကို​မေးမြန်းမှု နဲ့ မဲရုံ​တွေလိုက်ပြီး ​လေ့လာတဲ့အ​ခြေအ​နေအရ မဲ​ပေးသူ အ​ရေအတွက်ဟာ မဲ​ပေးခွင့်ရှိသူ ထက် သုံးပုံတစ်ပုံခန့်ပဲရှိတယ်လို့မဲ​ပေးခဲ့သူ​တွေ၊မဲရုံဝန်ထမ်းအချို့အ​ပြော နဲ့​လေ့လာမှုအရ​တွေ့ရှိရပါတယ် ။

စစ်တပ်ရဲ့ခြိမ်း​ခြောက်ဖိနှိပ်မှုမျိုးစုံကြားက မဲ​မ​ပေးဖို့က​တော်ရုံသတ္တိရှိသူ​တွေ လုပ်ဝံ့တဲ့အရာမဟုတ်ပါဘူး။ဒါ​ပေမယ့် မြန်မာနိုင်ငံမှာအဲဒီလိုသတ္တိရှိသူ​တွေများစွာရှိပါတယ် ။ ​တော်လှန်​ရေးတပ်​တွေထိန်းချုပ်ထားတဲ့​ဒေသ​တွေမှာမို့ ၊ပြည်ပ​ရောက်​နေတာမို့ စစ်တပ်​ရွေး​ကောက်ပွဲကိုမဲမ​ပေးဘူးဆိုတာအနည်းငယ်လွယ်ကူ​ပေမယ့် စစ်တပ်ထိန်းချုပ်ထားတဲ့​ဒေသ​တွေမှာ​နေထိုင်တဲ့ပြည်သူ​တွေ မဲမ​ပေးဖို့ဆိုတာ မလွယ်ကူလှပါဘူး။

“မနေ့က အထိတော့ ကြောက်စိတ်ရှိတယ်။မဲမထည့်လို့ စစ်တာဆေးတာရှိရင် ဖမ်းမလားဆိုပြီး။ဒီမနက်တော့ ကိုယ့်စိတ်ကို ယတိပြတ်ဆုံးဖြတ်လိုက်တယ်။မဲ လုံးဝ သွားမပေးဘူး။ဒီ့အတွက်လည်း အခုချိန်မှာ ဂုဏ်ယူနေတယ်” လို့ ရန်ကုန်မ့ို့​နေအသက် ၆၀ အရွယ်အမျိုးသမီးကြီးတဦးကပြောတာဖြစ်ပါတယ်။

​မန္တ​လေးမြို့ကပထမဆုံးမဲ​ပေးရမယ့် အရွယ်သာရှိ​သေးတဲ့အမျိုးသမီးငယ်ကလည်း” သမီးကအခုမ မဲစထည့်ရမှာ လေ။ထည့်ဖူးချင်တာပေါ့။ဒါပေမယ့် မင်းအောင်လှိုင်ကိုမုန်းလို့မထည့်လိုက်ဘူး။အကုန်ကောင်းနေတာကိုသူလုပ်လို့ကမောက်ကမတွေဖြစ်ကုန်တာ”လို့​ပြောပါတယ်။ တစ်ကယ်လို့ရွေး​ကောက်ခံအရပ်သား အစိုးရ​တွေကလုပ်တဲ့လွတ်လပ်မျှတရွေး​ကောက်ပွဲဆိုရင်သူက First Voter အဖြစ်သူ​တက်တက်ကြွကြွမဲ​ပေးခဲ့သူဖြစ်ပါတယ်။

မဲ​ပေးသူနည်းတာ​ကြောင့်ရန်ကုန်မြို့မှာ မဲရုံရှိတဲ့​နေရာ​တွေမှာ လူသိသိသာသာနည်းပြီး မဲပေးသူဦးရေဟာမဲ​ပေးသူအ​ရေအတွက်ထက် သုံးပုံတစ်ပုံခန့်ပဲရှိတယ်လို့မဲရုံဝန််ထမ်းအချို့၊ မဲရုံသွားခဲ့တဲ့ပြည်သူ​တွေနဲ့ မဲရုံ​တွေ​လေ့လာမှုအရသိရပါတယ်။

မဲရုံ​တွေမှာဟာမနက် ၆ နာရီ မဲရုံဖွင့်ချိန်ကနေ ညနေ ၄ နာရီ မဲရုံပိတ်တဲအချိန်ထိ မဲလာပေးသူဦးရေဟာ အနည်းငယ်ဝန်းကျင်သာရှိပါတယ်။

မဲလာပေးသူတွေရဲ့ မျက်နှာမှာလည်း စိုးရိမ်မှုတွေရှိတာကိုမြင်တွေ့ခဲ့ရပါတယ်။

၂၀၂၅ ရွေးကောက်ပွဲကို ကိုဗစ်ကာလမှာ ပြုလုပ်ခဲ့တဲ့ ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်ရွေးကောက်ပွဲနဲ့နှိုင်းယှဉ်ရင် မဲ​ပေးသူ အလွန်နည်းပါးခဲ့တာပါ။မန္တ​လေးမြို့မှာလည်း ဒီ​နေ့မှာလမ်း​တွေ​ပေါ်မှာလူသွားလူလာသိသိသာသာနည်းပါးခဲ့သလို မဲ​ပေးသူလည်းနည်းပါးခဲ့ပါတယ်။

မန္တလေးအောင်မြေသာဇံမြို့နယ်က အသက် ၄၀ ကျော်အရွယ် အမျိုးသားတစ်ဦးကတော့ ဒီကနေ့ ရွေးကောက်ပွဲမှာ မဲမပေးဘူးလို့ ပြောပါတယ်။ “ထောင်ကျလည်း ထောင်ထဲရောက်ဖူးတယ်ပဲ တွေးလိုက်တယ်။ သွားမပေးပါဘူး။ ကျွန်တော်တို့က တော်လှန်ရေးစိတ်ရှိတယ်။”လို့ သူက ပြောပါတယ်။

ပြည်သူ​တွေဟာ မဲမ​ပေးရဖို့ပါးပါးနပ်နပ် နဲ့​ရှောင်ရှားခဲ့ကြတာလည်းအများကြီးပါပဲ။ ပြည်သူ​တွေကမဲမ​ပေးရဖို့ ဘယ်လို​​ရှောင်ရှားကြတယ်ဆနုတာကို အခု​ဆောင်းပါးမှာ​ရေးသားရင် စစ်တပ်ကပြည်သူ​တွေကို အန္တရာယ်ပြုမှာ ၊ပိုအကြပ်ကိုင်မှာ ၊ကျန်​နေ​သေးတဲ့ အပိုင်း ၂ ၊ ၃ လုပ်မယ်ဆိုတဲ့​ဒေသကပြည်သူ​တွေကိုပိုဖိနှိပ်လာနိုင်တဲ့အတွက်မ​ရေးသား၊မ​ဖော်ပြဖို့ ဆုံးဖြတ်လိုက်ပါတယ်။

“အမေစုလက်ထက်တုန်းကရှေ့ဆုံးကနေ မဲပေးခဲ့တာပါ။ ဒီမတရားတဲ့ ရွေးကောက်ပွဲကို မဲပေးဖို့ကျ စိတ်ကမသန့်တော့ဘူး။ စီးပွားရေးနဲ့ အလုပ်အကိုင်အရ အစိုးရလုပ်ငန်းတွေနဲ့ ရှောင်ဖို့ခက်ပေမယ့် အတတ်နိုင်ဆုံးတော့ မပတ်သက်မိအောင် ကြိုးစားနေပါတယ်။စစ်တပ်ထုတ်ကုန်မသုံးဘူး။ ရအောင်ရှောင်တယ်။တော်လှန်ရေးမှာလည်း ကိုယ်တတ်နိုင်တာ ကူညီနေပါတယ်” လို့ ရန်ကုန်မြို့နေ ပြည်သူတစ်ဦးက ရဲရဲဝံ့ဝံ့​ပြောပါတယ်။ ၂၀၂၀​ရွေး​ကောက်ပွဲကို မနက်အ​စောကြီးထပြီး တက်တက်ကြွကြွမဲ​ပေးခဲ့​ပေမယ့် စစ်တပ်​ရွေး​ကောက်ပွဲကို သူမဲမ​ပေးခဲ့ပါဘူး ။

မဲမ​ပေးရင် စစ်တပ်လက်​အောက်ခံအဖွဲ့​တွေက​ငွေညှစ်မှာ ၊ ဖမ်းဆီးမှာ ၊ခြိမ်း​ခြောက်အကြပ်ကိုင်မှာ ၊အကြမ်းဖက်မှာ စတဲ့ အသံမျိုးစုံ​ကြောင့် ​ကြောက်​ပေမယ့် မဲမ​ပေးခဲ့ဘူးလို့ မန္တ​လေးမြို့ကို​ရောက်​နေတဲ့ စစ်​ဘေး​ရှောင်တဦးက​ပြောပါတယ်။

“တကယ်ကတော့ မပေးချင်ဘူး။လာပြောတော့သွား ပေးရမယ်ဆိုလည်း ပါတီတခုဆီထည့်ထားခဲ့မလို့။ဒါပေမယ့်မအားလို့ မသွားဖြစ်လိုက်ဘူး။‌‌‌​ကြောက်တော့ကြောက်တယ်”လို့ သူက​ပြောပါတယ်။

စစ်တပ်​ရွေး​ကောက်ပွဲဟာ ပြည်ပနိုင်ငံ​ရောက်မြန်မာ​တွေလည်း စံချိန်တင် မဲ​ပေးမှု နည်းခဲ့ပါတယ် ။ နိုင်ငံတကာမှာ မြန်မာနိုင်ငံသားတရားဝင်​ရော၊တရားမဝင်​ရောက်​နေသူ ၁၀ သန်း​ကျော်ရှိ​ပေမယ့် စစ်တပ်​ရွေး​ကောက်ပွဲကို မဲ​ပေးဖို့စာရင်း​ပေးထားသူ ၅၀၀၀ ​ကျော်ပဲရှိတယ်လို့ စစ်တပ်​လက်​အောက်ခံ​ရွေး​ကောက်ပွဲ​ကော်မရှင်က ​ပြောထားပါတယ်။ မြန်မာနိုင်ငံသားသန်း​ပေါင်းများစွာရှိတဲ့ ထိုင်းနိုင်ငံမှာ မဲ​ပေးသူ သုံးရာ​​လောက်ပဲရှိတယ်လို့ စုံစမ်းသိရှိရပါတယ် ။

၂၀၂၀ ​ရွေး​ကောက်ပွဲမှာပြည်သူ ၃၇ ​ကျော်မဲ​ပေးပြီး တခဲနက်အနိုင်ရရှိထားတဲ့ ​ရွေး​ကောက်ခံအရပ်သားအစိုးရကို စစ်တပ်က လက်နက်အားကိုးနဲ့ အာဏာသိမ်းပြီး ၅ နှစ်အကြာမှာ နိုင်ငံတစ်ဝန်းတိုက်ပွဲ​တွေပြင်းထန်စွာဖြစ်ပွား​နေတဲ့ကြား၊နယ်​မြေအများအပြားဆုံးရှုံးထားတဲ့ကြားက​ရွေး​ကောက်ပွဲလုပ်​နေတာဖြစ်ပါတယ်။အာဏာသိမ်း စစ်တပ်တရားဝင်မှုရဖို့နဲ့ အာဏာ​ရေရှည်ဆုပ်ကိုင်နိုင်ဖို့လုပ်တဲ့​ရွေး​ကောက်ပွဲကို ဆန်ကျင်ကြဖို့​တော်လှန်​ရေးအင်အားစု​တွေကတိုက်တွန်းထားပါတယ်။

ဒါအပြင်​တော်လှန်​ရေးအင်အားစု​တွေ သိမ်းပိုက်ထိန်းချုပ်ထားတဲ့​ဒေသ​တွေမှာ စစ်တပ်​ရွေး​ကောက်ပွဲမလုပ်နိုင်ပါဘူး ။စစ်တပ်က ​ရွေး​ကောက်ပွဲကိုအပိုင်း ၃ ပိုင်းခွဲလုပ်မယ်လို့​ပြောထားပြီး ဒီဇင်ဘာ၂၈ မှာလုပ်တဲ့ အပိုင်း တစ်မှာ ၁၀၂ မြို့နယ် ၊ ၂၀၂၆ ဇန်နဝါရီမှာလုပ်မယ့်အပိုင်း နှစ်မှာမြို့နယ် ၁၀၀ ၊ ဇန်နဝါရီ ၂၅ မှာလုပ်မယ့်အပိုင်း သုံးမှာ ၆၃ မြို့နယ်လုပ်မယ်လို့ဆိုပါတယ်။ဒါ​ကြောင့် မြို့နယ် ၆၅ မြို့နယ်မှာ​ရွေး​ကောက်ပွဲမလုပ်နိုင်ပါဘူး ။အဲဒီမြို့နယ်​တွေဟာ​တော်လှန်​ရေးတပ်​တွေသိမ်းပိုက်ထိန်းချုပ်ထားတဲ့​ဒေသတွဖြစ်ပါတယ်။

စစ်တပ်​ရွေး​ကောက်ပွဲအပိုင်း ၃ လုပ်မယ့်​ကြေညာထားတဲ့ အထဲကချင်ပြည်နယ်က မံစီ၊မိုး​​မောက်မြို့​တွေလည်းပါဝင်​နေပြီး အဲဒီမြို့နယ်​တွေဟာ​KIA ကသိမ်းပိုက်ထိန်းချုပ်ထားလို့ စစ်တပ်​တောင်မြို့ထဲမရှိတဲ့မြို့ဖြစ်​နေပါတယ်။ ဒါအပြင် အပိုင်း (၁)၊(၂)လုပ်မယ်ဆိုတဲ့ မြို့နယ် ၂၀၂ မြို့နယ်ထဲမှာ​တောင် ​ရွေး​ကောက်ပွဲမလုပ်နိုင်တဲ့ ရပ်ကွက်​ပေါင်း ၁၆၁ ရပ်ကွက် နဲ့ ​ကျေးရွာအုပ်စု​ပေါင်း ၂၇၇၀ ရှိပါတယ်။ ဒီအ​ခြေအ​နေ​တွေ​ကြောင့် စစ်တပ်​ရွေး​ကောက်ပွဲဟာ ၂၀၂၀ ​ရွေး​ကောက်ပွဲနဲ့နှိုင်းယှဥ်ရင်မဲရုံ​ပေါင်း ၁၈၀၀၀ ​ကျော်​လျော့နည်းသွားတယ်လို့စစ်တပ်ခန့်​ရွေး​ကော်ဥက္ကဌကမီ​ဒီယာ​တွေကို​ပြောထားပါတယ်။

ဒါအပြင် ကချင်ပြည်နယ်ဗန်း​မော် ကရင်ပြည်နယ်ကဖားပွန် ၊မ​ကွေးတိုင်းက ဆင်ဖြူကျွန်း ၊စလင်းစတဲ့​ဒေသ​တွေကိုပါ​ရွေး​ကောက်ပွဲလုပ်မယ်လို့ စစ်တပ်ကဆို​နေတာဖြစ်ပါတယ်။

မဲရုံ​တွေပိတ်ပြီး ညပိုင်း​ရောက်တဲ့အခါမှာ​တော့ စစ်တပ်ဝါဒဖြန့် လူမှုကွန်ယက်အ​ကောင့်​တွေက မဲ​ပေးသူ ၇၀ ရာခိုင်နှုန်းအထက်မဲ​ပေးတယ် ၊စစ်တပ်ကြံ့ဖွံ့ပါတီ မဲအပြတ်နဲ့အနိုင်ရတယ်ဆိုပြီးဝါဒဖြန့်​နေကြပါတယ် ။အဲဒီကိန်းဂဏန်း​တွေဟာ စစ်တပ်အလိုကျ ကြိုထုတ်ထားတဲ့အ​ဖြေ​တွေဖြစ်ပြီး မဲ​ပေးသူ​ရော ၊ကြံ့ဖွံ့​ပါတီရမဲ​ရော ၈၀ ရာခိုင်နှုန်းအထက်ရှိတယ်လို့လိမ်ရင်​တောင်အံသြစရာမဟုတ်ဘူးလို့ နိုင်ငံ​ရေးအကဲခတ်တဦးက​ပြောပါယ် ။

“နာဂစ်​ခြေဥကို​တောင် ပြည်သူ ၉၈ ရာခိုင်နှုန်း​ကျော်က​ထောက်ခံတယ်လို့ စစ်တပ်ကလိမ်ခဲ့​သေးတာ။အခု ကျားဖြန့် ​ရွေး​ကောက်ပွဲ ၊ဗုံးကြဲပြီးလုပ်တဲ့​ရွေး​ကောက်ပွဲမှာလည်း ကြံ့ဖွံ့က ၇၀ ရာခိုင်နှုန်း​ကျော် ၊ ၈၀ ရာခိုင်နှုန်း​ကျော်နိုင်တယ်လို့အကြံအဖန်ထုလည်းအံသြစရာမဟုတ်ဘူး။ဒါကအစအဆုံးလုပ်ပွဲကြီးပဲ ။၉၀ ရာခိုင်နှုန်းအထက်နိုင်တယ်မလုပ်ရင် ​တော်​သေးတယ်မှတ်”လို့ နိုင်ငံ​ရေးအကဲခတ်တဦးက​ပြေပါတယ်။

စစ်တပ်​ရွေး​ကောက်ပွဲမှာ စစ်တပ်ကို​ထောက်ခံလို့၊ကြံ့ဖွံ့​ထောက်မဲ​ပေးသူ​တွေရှိ​ပေမယ့် ၊အများစုက စစ်တပ်က အန္တရာယ်ပြုမှာ​ကြောက်လို့ မဲ​ပေးရသူကပိုများတာကို မဲ​ပေးသူ​တွေကိုလိုက်လံ​မေးကြည့်မှုအရသိရပါတယ် ။

ချမ်းအေးသာစံမြို့နယ်က အသက် ၄၀ ကျော် အရွယ် အမျိုးသားတစ်ဦးကတော့ ရွေးကောက်ပွဲနေ့ကျော်လွန်မှ လာဖမ်းမှာစိုးရိမ်လို့ နေ့ခင်းပိုင်းမဲသွားပေးမယ်လို့ ပြောပါတယ်။

ချမ်းအေးသာစံမြို့နယ်နေ အသက် ၂၃ နှစ်အရွယ် အမျိုးသမီးတစ်ဦးကတော့ “သွားပေးခဲ့တယ်။ မပေးလည်းကြောက်ရတယ်လေ။နှိပ်ချင်ရာနှိပ်ပစ်ခဲ့တာပါ။ မဟုတ်လည်းသူတို့(စစ်တပ်ပါတီဖြစ်တဲ့ ကြံ့ဖွံ့)ရမှာပဲ။”လို့ပြောပြပါတယ်။

မဲမ​ပေးချင်တာမှာ စစ်တပ်မဲစာရင်း​တွေမပြည့်စုံတာ​ကြောင့် အမည်မပါလို့ ​ပျော်​ပျော်ကြီးမဲမ​ပေးရသူ​တွေလည်းရှိပါတယ် ။

“မဲစာရင်းစစ်ဖို့လာပြောကတည်းက အိမ်က မိန်းမက ကြောက်ကြောက်နဲ့သွားစစ်တာ ကျွန်တော့်နာမည်ပါမလာဘူး။အရင်လေးငါးနှစ်လောက်ကသေ သွားတဲ့ အမေ၊ နာမည်နဲ့ အဒေါ်နာမည်တွေပါတယ်။ကျွန်တော့် နာမည်ပါလဲ မဲထည့်စရာအကြောင်းမရှိဘူး။ဒီနေ့ ကျွန်တော်နေတဲ့ ရပ်ကွ​က်ရော အနီးနားက ရပ်ကွက်တော်တော်များများ မဲရုံတွေမှာ မဲလာထည်တဲ့သူ သိပ်မတွေ့ရဘူး”လို့ရန်ကုန်မြို့​နေအမျိုးသားတဦးက​ပြောပါတယ်။

သူလိုပဲ မဲစာရင်းမှားလို့မဲမ​ပေးရသူ ၊မဲစာရင်းထဲမှာ​သေဆုံးပြီးသူ​တွေရဲ့အမည်စာရင်း​တွေပါ​နေတဲ့အဖြစ်အပျက်ကအများကြီးဖြစ်ပါတယ်။ ​ရွေး​ကောက်ခံအစိုးရကို မဲစာရင်း​တွေမှားတယ်ဆိုပြီး တမင် အပြစ်ရှာပြီး အာဏာသိမ်းခဲ့တဲ့စစ်တပ်ဟာကိုယ်တိုင်စိတ်တိုင်းကျမဲစာရင်း​တွေပြုစုတာမှာအမှားအယွင်းများတာဟာ စစ်အုပ်စုရဲ့အရည်

အချင်း နဲ့ ဘယ်သူကလိမ်တာလဲဆိုတာကိုပြတဲ့သက်​သေ​တွေပဲဖြစ်ပါတယ်။

ပြည်သူအများစုစိတ်မဝင်စားပဲ​တော်လှန်​ရေးတပ်​တွေရဲ့တိုက်ပွဲသတင်း​တွေကို အဓိက​မျှော်​နေကြတဲ့အ​ခြေအ​နေမှာ စစ်တပ်​ရွေး​ကောက်ပွဲမဲ​ပေးခဲ့တယ်ဆိုသူ​တွေဟာ လက်သန်းမှင်စွန်းတာကိုဂုဏ်ယူ​​နေသူ​တွေဟာ လူနည်းစုပဲရှိ​နေပါတယ်။

“အရင်ရွေးကောက်ပွဲလို လူတွေက လက်သန်း တထောင်ထောင်နဲ့ အခြေအနေက အခုဆို ပြောင်းပြန်ပဲ”လို့ မရမ်းကုန်းမြို့နယ်နေ အမျိုးသားတစ်ဦးက ပြောလိုက်ပါတယ်။ ။