ငရဲခန်းထဲက မြန်မာပြည်

-ကိုဗလ​ရေးသားသည်။

၂၀၂၁ ခု၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့က စတင်ခဲ့တဲ့ စစ်အာဏာသိမ်းမှုဟာအခုဆိုရင်ငါးနှစ်တင်းတင်းပြည့်ခဲ့ပါပြီ။မြန်မာနိုင်ငံအတွက် ဒီငါးနှစ်တာဟာ ငရဲခန်းထဲ ကျနေသလိုပါပဲ။

ဒါ့အပြင် မြွေပူရာကင်းမှောင့်၊ ဗူးလေးရာ ဖရုံဆင့် ဆိုသလို ပြီးခဲ့တဲ့ မတ်လ ၂၈ ရက်က မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်းမှာ ဗဟိုပြလှုပ်ခဲ့တဲ့ ပြင်းအား ၇.၇ရစ်ချ်တာစ​ကေးရှိတဲ့ ငလျင်ကြောင့်လည်း တပူပေါ် တပူဆင့်ပြီး အပူမီးတွေ ပိုပြင်းထန်ခဲ့ပါတယ်။

စစ်အာဏာသိမ်းမှုနဲ့အတူ ဒီငါးနှစ်တာကာလဟာ ပြည်သူ သန်း ၅၀ ကျော်ရဲ့ မျှော်လင့်ချက်တွေ၊ အိပ်မက်တွေနဲ့အနာဂတ်တွေကိုရိုက်ချိုးခဲ့ပါတယ်။ စစ်အာဏာရှင် လက်​အောက် ကျရောက်ခဲ့တဲ့ ဒီငါးနှစ်အတွင်း မြန်မာနိုင်ငံဟာ ဘာတွေဆုံးရှုံးခဲ့ရသလဲ ပြန်ကြည့်ကြရအောင်ပါ။

Public Service Announcement

●ပြိုလဲသွားတဲ့ ကျန်းမာရေးစနစ်

အာဏာသိမ်းမှုရဲ့ နောက်ဆက်တွဲအဖြစ် ကျန်းမာရေးကဏ္ဍဟာ လုံးဝနီးပါး ပျက်စီးသွားခဲ့ပါတယ်။ အစိုးရဆေးရုံတွေမှာ ကုသပေးစရာ ဆေးလည်းမရှိသလို ကျွမ်းကျင်ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်း​တွေလည်းရှားပါးခဲ့ပါတယ်။စစ်အာဏာသိမ်းမှုကြောင့်ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်း တော်တော်များများ အကြမ်းမဖက်အာဏာဖီဆန်မှု -CDM ပြုလုပ်ခဲ့ကြပြီး အစိုးရဆေးရုံတွေမှာ ကုသမှုယန္တရား ရပ်တန့်လုနီးပါး ဖြစ်ခဲ့ရပါတယ်။ CDM ပြုလုပ်ခဲ့တဲ့ ဝန်ထမ်းတွေထဲမှာ ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းတွေဟာ အများဆုံးထဲ ပါခဲ့ပါတယ်။

ကလေးငယ်တွေအတွက်ပုံမှန်ထိုးရမယ့်ကာကွယ်ဆေးတွေ (ဥပမာ- ပိုလီယို၊ ဝက်သက်)လပေါင်းများစွာ ကြာအောင် မထိုးပေးနိုင်သလိုနာတာရှည် ရောဂါသည်တွေအတွက်ပုံမှန်သောက်သုံးရမယ့် အခမဲ့ဆေးဝါးတွေ(ဥပမာ- ART)လည်း ပြတ်တောက်ခဲ့ရပါတယ်။ ကာကွယ်ဆေးတွေ၊ ကုသဆေးတွေ လအတော်ကြာပြတ်တောက်ခဲ့မှုကြောင့် နောင်မှာ ကြုံတွေ့ရမယ့် ကျန်းမာရေးဘေးထွက်ဆိုးကျိုးတွေ၊ ပြဿနာတွေဟာ တွက်ဆဖို့တောင် ခက်ခဲလှပါတယ်။

လက်နက်ကိုင် ပဋိပက္ခတွေကြောင့် ရပ်တန့်ခဲ့တဲ့ နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးတွေ၊နိုင်ငံခြားငွေလဲလှယ်နှုန်းမတည်ငြိမ်မှုတွေ၊ကျပ်ငွေတန်ဖိုးအဆပေါင်းများစွာ ကျဆင်းခဲ့လို့ အသက်ကယ်ဆေးဝါးတွေရဲ့ ဈေးနှုန်းတွေအဆမတန်မြင့်တက်ခြင်းနှင့် ပြတ်လပ်ခြင်းတို့အတွက် နာတာရှည်ရောဂါသည်တွေရဲ့ ဒီငါးနှစ်အတွင်း သေဆုံးနှုန်းဟာ အလွန်များခဲ့ပါတယ်။

ပညာရေးနှင့်လူသားအရင်းအမြစ်ဆုံးရှုံးမှုအကြီးမားဆုံးနဲ့ ပြန်လည်ကုစားဖို့ အခက်ခဲဆုံး ဆုံးရှုံးမှုကတော့ လူငယ်မျိုးဆက်တခု ပျောက်ဆုံးခြင်းပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ မြန်မာလူငယ် အများအပြားဟာ စာသင်ခန်းတွေထဲမှာ ရှိမယ့်အစား တောတောင်တွေထဲမှာ ဒါမှမဟုတ် ပြည်ပနိုင်ငံတွေမှာ ရောက်ရှိနေကြရပါတယ်။

မြန်မာ့သမိုင်းတလျှောက်လူအစုလိုက်အပြုံလိုက် ပြောင်းရွှေ့မှုလို့တောင် ပြောလို့ရပါတယ်။လူငယ်တွေရဲ့ဦးနှောက်ယိုစီးမှုကြောင့်နိုင်ငံတွင်းမှာ တတ်သိကျွမ်းကျင်လူငယ်ပညာရှင်တွေအလုပ်သမား၊ လယ်သမားတွေတော်တော် ရှားပါးခဲ့ပါပြီဖြစ်ပါတယ်။

လက်နက်ကိုင်တိုက်ပွဲတွေရယ် အဖက်ဖက်က ဖိအားတွေရယ်ကြောင့် ငါးနှစ်တာ ကာလအတွင်း ပညာရေးစနစ် ပြိုလဲလုနီးပါ ဖြစ်ခဲ့ပြီး ဒေသတွင်းနိုင်ငံတွေနဲ့ ယှဉ်ရင် ဆယ်စုနှစ်တခုစာမက နောက်ကောက်ကျသွားခဲ့ပါပြီ။ ဒီနောက်ကောက်ကျမှုဟာ လာမယ့် နိုင်ငံ့အနာဂတ်အတွက် ရင်လေးစရာ ကောင်းပါတယ်။

●ရုပ်သိမ်းခံထားရတဲ့ လူ့အခွင့်အရေးတွေ

စစ်တပ်ဟာ နိုင်ငံကို အရေးပေါ်အခြေနေကြေညာပြီး မတရား အာဏာသိမ်းခဲ့ကာ နိုင်ငံသားတွေရဲ့ အခွင့်အရေးပေါင်းစုံကို ကန့်သတ်ပိတ်ပင်ခဲ့ပါတယ်။လွတ်လပ်စွာဆန္ဒထုတ်ဖော်ခွင့်၊လွတ်လပ်စွာ ရေးသားထုတ်ဝေခွင့်၊ လွတ်လပ်စွာသွားလာနေထိုင်ခွင့်တွေနဲ့ ဥပဒေတွေကပေးထားတဲ့ အခွင့်အရေးတွေကို ထိန်းချုပ်ခဲ့ပါတယ်။ သတင်းစာ၊ ဂျာနယ်၊ မဂ္ဂဇင်းထုတ်ဝေခွင့်တွေ ရုပ်သိမ်းပြီး သတင်းသမားများစွာကိုဖမ်းဆီးထောင်ချခဲ့တယ်။ လူမှုကွန်ယက်ပေါ် ပိုစ့်တင်တာ၊ ရှဲလ်တာ၊ Like ပေးတာ၊ React ပေးတာတွေကိုတောင် အလွတ်မပေးပဲ မတရားဖမ်းဆီးတာတွေ လုပ်ခဲ့ပါတယ်။ စစ်အာဏာရှင်တွေကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံဟာ လူ့အခွင့်ရေး အနိမ့်ကျဆုံး စာရင်းဝင် နိုင်ငံတနိုင်ငံ ဖြစ်ခဲ့ရပါပြီ။

●စီးပွားရေး နဲ့ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းဆိုင်ရာ ပျက်စီးမှု

၂၀၁၀ နောက်ပိုင်း တရိပ်ရိပ် တက်လာခဲ့တဲ့ စီးပွားရေး အရှိန်အဟုန်ဟာ စစ်တပ်အာဏာသိမ်းမှု အပြီးမှာတော့ ထိုးဆင်းသွားခဲ့ပါတယ်။ကုန်ဈေးနှုန်း ကြီးမြင့်မှုနဲ့ မြန်မာကျပ်ငွေ တန်ဖိုးကျဆင်းမှုဟာ အခြေခံလူတန်းစားတွေကို ငတ်မွတ်ခေါင်းပါးမှု ဘေးအန္တရာယ်ဆီတွန်းပို့ခဲ့ပါတယ်။ငတ်မွတ်ခေါင်းပါးမှုရဲ့ နောက်ဆက်တွဲဆိုးကျိုးကတော့ ရာဇဝတ်မှုတွေပိုများလာခဲ့ပါတယ်။စစ်တပ်အာဏာမသိမ်းခင် ၂ ရက်အလို ၂၀၂၁ ခု ဇန်နဝါရီလ ၂၉ ရက်မှာ အမေရိကန်တဒေါ်လာလဲလှယ်နှုန်းဟာ၁၃၇၇ကျပ်ပဲရှိခဲ့ပေမယ့်အခုအခါ၄၀၀၀ ကျပ် ဝန်းကျင်၊ အခေါက်ရွှေ တကျပ်သားကို ကျပ် ၁၃ သိန်းကျော် ရှိခဲ့ရာကနေ အခုအခါ ကျပ်သိန်း ၁၀၀ ကျော် ထိ ရှိနေပါပြီ။

နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေးပိတ်ဆို့ခံနေရတာရယ်၊နိုင်ငံခြားရင်းနှီးမြုတ်နှံနေတဲ့ ကမ္ဘာကျော် လုပ်ငန်းကြီးတွေ ထွက်ခွာသွားတာရယ်တို့ကြောင့် အလုပ်အကိုင် အခွင့်အလမ်း ထောင်ပေါင်းများစွာ ဆုံးရှုံးခဲ့ရပါတယ်။

●လုံခြုံမှုနဲ့စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာထိခိုက်မှု

ကိုယ့်အိမ်၊ ကိုယ့်ခြံထဲမှာတောင် မလုံခြုံတော့ခြင်းဟာ ငါးနှစ်တာ ကာလအတွင်း မြန်မာတို့ရဲ့ နေ့စဉ်ဘဝ ဖြစ်လာပါတယ်။ဟိုနားဒီနားတောင်ချင့်ချိန်ပြီး သွားလာနေကြရပါတယ်။ ခိုးဆိုးလုယက်တဲ့ဒဏ်၊ စစ်မှုထမ်းဖို့ အတင်းအဓမ္မ ပေါ်တာဆွဲရတဲ့ဒဏ်၊စစ်အုပ်စုရဲ့မတရားဖိနှိပ်စစ်ဆေးပြီး ဓားပြဆန်ဆန် ငွေကြေးတောင်းခံရတဲ့ ဒဏ်တွေကြောင့် လူသူရှင်းတဲ့အချိန်တွေ၊ မှောင်ရိပ်ပျိုးစအချိန်တွေဆို မသွားရဲ မလာရဲကြတော့ပါဘူး။

စစ်ပွဲနဲ့ ပဋိပက္ခတွေကြောင့် တန်ဖိုးမဖြတ်နိုင်တဲ့ လူ့အသက်ပေါင်းများစွာ(အထူးသဖြင့် လူငယ်တွေ) ဆုံးရှုံးခဲ့ရသလို၊ သိန်းနဲ့ချီတဲ့ တိုင်းရင်းသားပြည်သူတွေဟာလည်းစစ်ဘေးရှောင်(IDPs)အဖြစ် နေရပ်စွန့်ခွာနေကြရပါတယ်။ တနိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာနဲ့ခံစားနေရတဲ့စုပေါင်းစိတ်ဒဏ်ရာ(Collective Trauma) ဟာနောင်မျိုးဆက်တွေအထိသက်ရောက်မှုရှိနေဦးမှာဖြစ်ပါတယ်။

ကျန်းမာရေးနဲ့ပညာရေးဟာတိုင်းပြည်တခုရဲ့ပင်မကျောရိုးဖြစ်ပြီးအခုငါးနှစ်တာအတွင်းမှာအဲ့ဒီကျောရိုးဟာ အပြင်းအထန် ကျိုးပျက်သွားခဲ့ပြီဖြစ်ပါတယ်။ အဲ့ဒီ အစစအရာရာ ကျိုးပျက်ခဲ့ရခြင်းရဲ့အဓိကတရားခံကတော့မတရာအာဏာသိမ်းခဲ့တဲ့ စစ်အာဏာရှင်တွေပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

ငါးနှစ်ဆိုတဲ့ကာလဟာတိုင်းပြည်တပြည်တိုးတက်ဖို့အတွက်လုံလောက်တဲ့အချိန်ဖြစ်ပေမယ့် မြန်မာနိုင်ငံအတွက်တော့ အဖက်ဖက်ဆုတ်ယုတ်မှုတွေပဲ ရခဲ့ပါတယ်။ ဒီဆုတ်ယုတ်မှုတွေရဲ့ ကြားကပဲ တိုင်းရင်းသားပြည်သူတွေဟာစစ်အာဏာရှင် ချုပ်ငြိမ်းသွားရေးအတွက် တွန်းလှန်တိုက်ပွဲဝင်လို စိတ်ကတော့ ပိုမိုခိုင်မာလာတာကိုတွေ့ရပါတယ်။အနာဂတ်မြန်မာပြည်အတွက်စစ်အာဏာရှင်ချုပ်ငြိမ်းဖို့ အရေးကြီးလှပါတယ်။ ။